پیشنهاد کار در واتس‌اپ یا تلگرام: کلاهبرداری «تسک»

از شماره‌ای ناشناس پیامی در واتس‌اپ می‌رسد: «سلام، از واحد منابع انسانی هستم، پروفایل شما را دیدیم. کار پاره‌وقت از خانه پیشنهاد می‌دهیم، روزی ۵۰ تا ۲۰۰ یورو، فقط به گوشی‌تان نیاز دارید.» شما هیچ‌جا رزومه نفرستاده‌اید، اما پیام مؤدبانه است، نام شرکتی را می‌آورد که واقعی به نظر می‌رسد و کار بسیار ساده است: لایک کردن ویدیوها، دنبال کردن حساب‌ها یا امتیاز دادن به محصولات و هتل‌ها. این کلاهبرداری «تسک» (task scam) است و تقریباً همیشه یک‌جور تمام می‌شود: از شما می‌خواهند پول خودتان را واریز کنید تا همچنان دستمزد بگیرید، و آن پول هرگز برنمی‌گردد.

کلاهبرداری «تسک» چطور کار می‌کند؟

سناریو کاملاً تمرین‌شده است و مرحله‌به‌مرحله پیش می‌رود و هر مرحله طوری طراحی شده که کمی بیشتر گاردتان را پایین بیاورید:

1. طعمه. پیامی ناخواسته در واتس‌اپ، پیامک یا تلگرام، اغلب به نام یک آژانس کاریابی، یک پلتفرم فروش اینترنتی یا یک برند شناخته‌شده. درآمد بالا برای چند دقیقه کار و بدون نیاز به تجربه وعده می‌دهند.
2. تسک‌های اول واقعاً پرداخت می‌شوند. از شما می‌خواهند چند ویدیو را لایک کنید یا چند حساب را دنبال کنید و اسکرین‌شات بفرستید. چند یورو دریافت می‌کنید، گاهی از طریق Bizum (سرویس پرداخت فوری موبایلی در اسپانیا) یا انتقال بانکی. همین اولین پرداخت واقعی قلاب است: هدفش جلب اعتماد شماست.
3. انتقال به تلگرام. شما را به یک گروه یا به یک «منتور» یا «پذیرش‌گر» در تلگرام می‌فرستند و در سایت یا اپلیکیشن خودشان ثبت‌نام می‌کنند، جایی که «موجودی» با هر تسک بالا می‌رود. در گروه، به‌اصطلاح همکاران درآمدشان را جشن می‌گیرند: معمولاً این‌ها حساب‌های خود کلاهبرداران‌اند.
4. «تسک‌های پیش‌پرداخت» یا «مأموریت‌ها». حالا برای باز کردن تسک‌های پردرآمدتر باید حساب را با پول خودتان «شارژ» کنید، معمولاً با رمزارز (مثلاً USDT) یا با انتقال به حساب اشخاص ثالث. موجودی روی صفحه با کمیسیون‌های وسوسه‌انگیز بالا می‌رود.
5. دیوار. وقتی می‌خواهید برداشت کنید، ناگهان مشکلی پیش می‌آید: حساب «موجودی منفی» دارد، در یک تسک «اشتباه» کرده‌اید، باید «مالیات» یا «کارمزد برداشت» بپردازید. هر راه‌حل یک واریز تازه می‌خواهد. موجودی‌ای که می‌بینید فقط یک عدد روی سایتی است که آن‌ها کنترلش می‌کنند.

یک نسخهٔ خطرناک: به جای درخواست پول، از شما می‌خواهند پولی را به حسابتان دریافت کنید و به حساب دیگری بفرستید. این کار نیست؛ این یعنی نقش «قاطر پول» (money mule) در پول‌شویی درآمد کلاهبرداری‌های دیگر، و می‌تواند حتی اگر خبر نداشته باشید، شما را به دردسر حقوقی جدی بیندازد.

نشانه‌های هشدار کدام‌اند؟

• هیچ‌کس بدون درخواست شما در واتس‌اپ استخدامتان نمی‌کند. شرکت‌های واقعی با پیام دادن به شماره‌های تصادفی نیرو جذب نمی‌کنند.
• پول زیاد تقریباً برای هیچ. درآمد ده‌ها یورو در روز با لایک کردن، کار واقعی نیست.
• نه قرارداد، نه مصاحبه، نه ثبت در بیمهٔ تأمین اجتماعی. فقط چت، اسکرین‌شات و یک سایت ناشناخته.
• برای کار کردن باید پول بدهید. هیچ کارفرمای قانونی برای پرداخت حقوق از شما نمی‌خواهد پول واریز کنید، حساب را «شارژ» کنید یا رمزارز بخرید.
• فشار و عجله. «مأموریت ۳۰ دقیقهٔ دیگر منقضی می‌شود»، «اگر الان تمامش نکنید، هرچه جمع کرده‌اید از دست می‌رود».
• فوراً عکس کارت شناسایی یا اطلاعات بانکی‌تان را می‌خواهند، بی‌هیچ تشریفاتی.
• از نام یک شرکت واقعی استفاده می‌کنند، اما تماس از یک شمارهٔ خارجی یا پروفایل تأییدنشده می‌آید.

اگر همین الان به من پیام داده‌اند چه کنم؟

1. پاسخ ندهید و هیچ «تسک آزمایشی» انجام ندهید. هرچقدر هم بی‌خطر به نظر برسد، تأیید می‌کند که شماره‌تان فعال است و در را به روی بقیهٔ سناریو باز می‌کند.
2. مخاطب را از داخل خود اپلیکیشن مسدود و گزارش کنید: هم واتس‌اپ و هم تلگرام اجازه می‌دهند پیش از مسدود کردن، چت را گزارش کنید.
3. روی لینک‌ها نزنید و اپلیکیشن‌هایی را که می‌فرستند نصب نکنید.
4. اگر شک دارید که پیشنهاد ممکن است واقعی باشد، خودتان سایت رسمی شرکتی را که نام برده‌اند پیدا کنید و از راه کانال‌های خود آن شرکت تماس بگیرید. اگر شرکت وجود داشته باشد، به شما می‌گوید که چنین استخدامی دارد یا نه (پیشاپیش بگوییم: ندارد).
5. شماره را در فهرست شماره‌های اسپم بررسی کنید و گزارشش دهید تا دیگران هم آن را بشناسند.

اگر قبلاً پول داده‌ام یا اطلاعاتم را فرستاده‌ام چه؟

خودتان را سرزنش نکنید: این شبکه‌ها بسیار حرفه‌ای‌اند و آدم‌های همهٔ سنین را فریب می‌دهند. مهم این است که سریع و به ترتیب عمل کنید:

1. همین حالا پرداخت را متوقف کنید. هیچ واریز «آخری» وجود ندارد که پولتان را آزاد کند. هر پرداخت تازه فقط کلاهبرداری را طولانی‌تر می‌کند.
2. با بانکتان تماس بگیرید، از طریق شمارهٔ رسمی روی کارت یا داخل اپلیکیشن بانک (هرگز شماره‌ای که کلاهبرداران داده‌اند). توضیح دهید که قربانی کلاهبرداری شده‌اید، بخواهید تراکنش‌ها مسدود شوند و بپرسید آیا می‌توانند انتقال‌های اخیر را متوقف یا برگشت دهند.
3. اگر با رمزارز و از طریق یک صرافی پرداخت کرده‌اید، به پشتیبانی آن اطلاع دهید و آدرس کیف‌پول‌ها و شناسهٔ تراکنش‌ها را نگه دارید.
4. همهٔ مدارک را نگه دارید: اسکرین‌شات چت‌ها، شماره‌ها، نام‌های کاربری تلگرام، آدرس سایت، رسیدهای پرداخت و صورت‌حساب بانکی. گفتگوها را پاک نکنید.
5. اگر کارت شناسایی یا اطلاعات شخصی فرستاده‌اید، رمزهای عبور مرتبط را عوض کنید، تأیید دومرحله‌ای را فعال کنید و تا چند ماه حساب‌هایتان و هر قرارداد یا وامی به نامتان را زیر نظر بگیرید.
6. اگر پولی به حسابتان آمده و آن را جابه‌جا کرده‌اید، فوراً متوقف شوید، دیگر پولی جابه‌جا نکنید و به بانک و پلیس اطلاع دهید. همکاری از همان ابتدا بهترین محافظت از شماست.

برای جزئیات بیشتر دربارهٔ اقدامات با بانک، ببینید چطور پولتان را پس از کلاهبرداری تلفنی پس بگیرید.

کجا شکایت کنم؟

• در اسپانیا، نزد Policía Nacional (091) یا Guardia Civil (062): با همهٔ مدارک به کلانتری بروید و شکایت ثبت کنید. این جرم کلاهبرداری است و شکایت شما به ربط دادن پرونده‌های یک شبکه کمک می‌کند. در کشورهای دیگر، به پلیس کشور خودتان مراجعه کنید.
• در اسپانیا، خط 017 سازمان INCIBE: خط کمک رایگان و محرمانه در حوزهٔ امنیت سایبری که دربارهٔ داده‌ها، حساب‌ها و شکایت راهنمایی‌تان می‌کند. Oficina de Seguridad del Internauta (OSI) وابسته به INCIBE نیز دربارهٔ این کارزارها هشدار منتشر می‌کند. در کشورهای دیگر، با نهاد ملی امنیت سایبری کشورتان تماس بگیرید.
• 112: فقط اگر تهدید یا وضعیت اضطراری واقعی در جریان است (شمارهٔ اضطراری در سراسر اتحادیهٔ اروپا).

مراقب کلاهبرداری «بازپس‌گیری پول» هم باشید: پس از اینکه پول از دست دادید، ممکن است افرادی با ادعای وکیل، «هکر» یا آژانس با شما تماس بگیرند و قول دهند در ازای پیش‌پرداخت پولتان را برگردانند. این همان شبکه یا شبکه‌ای مشابه است که می‌خواهد دوباره از شما پول بگیرد.

پرسش‌های متداول

واقعاً برای تسک‌های اول به من پول دادند. آیا این ثابت نمی‌کند که قانونی است؟ نه. پرداخت مبالغ کم در ابتدا بخشی از نقشه است: برایشان هزینهٔ کمی دارد و اعتمادی را می‌سازد که برای درخواست واریزهای بسیار بزرگ‌تر لازم دارند.

آیا لایک کردن یا نوشتن نظر در ازای پول غیرقانونی است؟ نظرات جعلی پولی خلاف قوانین پلتفرم‌هاست و می‌تواند تبلیغ گمراه‌کننده به شمار آید، اما مشکل اصلی اینجا چیز دیگری است: «کار» فقط بهانه‌ای برای برداشتن پول شماست.

از من می‌خواهند برای برداشت موجودی مالیات بدهم. بپردازم؟ نه. هیچ مالیاتی این‌طور پرداخت نمی‌شود. آن موجودی بیرون از سایت آن‌ها وجود ندارد و هر پرداخت اضافه از دست می‌رود.

شماره‌ام را از کجا آورده‌اند؟ اغلب به فهرست‌هایی از شماره‌های تصادفی یا لورفته پیام می‌دهند. اینکه با شما تماس گرفته‌اند به این معنا نیست که شخصاً شما را انتخاب کرده‌اند.

به‌طور خلاصه

پیشنهاد کاری که بدون درخواست شما در واتس‌اپ یا تلگرام می‌رسد، تقریباً برای هیچ پول زیادی می‌دهد و دیر یا زود از شما پول می‌خواهد، کلاهبرداری است. پاسخ ندهید، مسدود کنید، گزارش دهید و اگر پول داده‌اید، متوقف شوید، با بانک تماس بگیرید و شکایت کنید. NoCall به شما کمک می‌کند پیش از پاسخ دادن، شماره‌های مشکوک را بشناسید؛ و اگر چنین پیامی دریافت کرده‌اید، آن را در فهرست شماره‌های اسپم NoCall گزارش کنید تا دیگران را آگاه کنید.