"Polis" ya da "mahkeme" arıyor: sahte görevli dolandırıcılığı

Telefon çalar ve ciddi bir ses kendini polis memuru, mahkeme ya da savcılık görevlisi olarak tanıtır. Kimliğinizin veya banka hesabınızın kara para aklama, uyuşturucu kaçakçılığı ya da dolandırıcılık soruşturmasında ortaya çıktığını, hakkınızda yakalama kararı çıkarıldığını ve bunu ancak hemen iş birliği yaparak önleyebileceğinizi söyler: bir "teminat" ödeyerek, paranızı "güvenli bir hesaba" aktararak ya da bilgilerinizi vererek. Bu, korkunun düşünmenizi engellemesi için kurgulanmış bir kimliğe bürünme dolandırıcılığıdır. En önemlisi: hiçbir polis ve hiçbir mahkeme telefonda sizden para ya da şifre istemez.

Sahte polis ya da sahte mahkeme dolandırıcılığı nasıl işler?

Ayrıntılar değişir ama senaryo neredeyse her zaman aynı adımları izler:

1. İlk temas. Bir arama (bazen "bir görevliyle görüşmek için 1'e basın" diyen otomatik bir kayıt), bir SMS ya da sözde mahkeme bildirimi içeren bir WhatsApp mesajı. Ekranda görünen numara sahte olabilir ve resmî görünebilir: bu hiçbir şeyi kanıtlamaz.
2. Suçlama. Kimliğinizin ağır suçlarda kullanıldığını, hakkınızda şikâyet olduğunu ya da ödenmemiş bir cezanız veya celbiniz bulunduğunu söylerler. İnandırıcı görünmek için genellikle veri sızıntılarından elde ettikleri adınızı, adresinizi ya da kimlik numaranızın bir kısmını bilirler.
3. Baskı. Derhal gözaltından, hesaplarınıza el konulmasından ya da sabıka kaydından söz ederler. İşe ağırlık katmak için sizi bir "emniyet müdürüne", "savcıya" ya da "hâkime" aktarırlar. Resmî görünen armalı ve mühürlü belgeler gönderebilirler.
4. Gizlilik. Telefonu kapatmamanızı ve kimseye (ne ailenize ne bankanıza) söylememenizi isterler; çünkü dosya "gizlidir" ya da "banka da işin içindedir".
5. Tahsilat. Birikimlerinizi "güvenli hesaba" ya da "emanet hesabına" aktarmanızı, bir anlık ödeme uygulamasıyla (İspanya'da Bizum) teminat ya da ceza ödemenizi, hediye kartı veya kripto para almanızı, uzaktan erişim uygulaması kurmanızı ya da SMS ile gelen şifre ve kodları okumanızı isterler.

Sözde Europol, Interpol ya da başka bir ülkenin polisi olduğunu iddia eden türleri veya sizi "polise bağlayan" sahte bir banka çalışanıyla birleşen türleri de vardır. Amaç her zaman aynıdır: paranız ya da hesaplarınıza erişim.

Aramanın sahte olduğunu nasıl anlarım?

Bu işaretlerden herhangi biri telefonu kapatmak için yeterlidir:

• Telefonda para istiyorlar. Polis telefonda ceza, teminat ya da harç tahsil etmez; ödeme uygulaması, kripto para veya hediye kartıyla hiç etmez.
• Şifre, kod ya da PIN istiyorlar. Hiçbir kurumun internet bankacılığı şifrenize ya da SMS ile gelen koda ihtiyacı yoktur.
• Kapatırsanız gözaltına alınacağınızı söylüyorlar. Gerçek bir soruşturma tek bir aramayla çözülmez ve hatta kalıp kalmamanıza bağlı değildir.
• Gizlilik talep ediyorlar, ailenizden ya da bankanızdan bile.
• Paranızı "korumak için" başka bir hesaba taşımanızı istiyorlar. Polisin ya da mahkemelerin "güvenli hesapları" yoktur.
• Bir uygulama kurmanızı ya da telefon veya bilgisayar ekranınızı paylaşmanızı istiyorlar.
• Gerçek mahkeme yazışmaları resmî yoldan gelir: resmî tebligat, iadeli taahhütlü mektup ya da devletin elektronik kanalları; asla anında ödeme isteyen acil bir arama olarak gelmez.

Şu anda beni arıyorlarsa ne yapmalıyım?

1. Telefonu kapatın. Tartışmanıza ya da açıklama yapmanıza gerek yok. Bir dolandırıcının yüzüne telefonu kapatmak ne görevliye hakarettir ne de suç.
2. Hiçbir bilgi vermeyin: kimlik numarası, hesap numarası, şifre, SMS kodu vermeyin ve adresinizi doğrulamayın.
3. Ödeme yapmayın, para taşımayın, geri alacağınıza söz verseler bile.
4. Kendiniz doğrulayın. En küçük bir şüpheniz varsa, polisi numarayı elle tuşlayarak kendiniz arayın: İspanya'da Policía Nacional (091) ya da Guardia Civil (062); başka ülkelerde ulusal polisin resmî numarası. Ya da bir karakola gidin. Mümkünse başka bir telefondan arayın veya birkaç dakika bekleyin: bazı dolandırıcılar hattı açık tutmaya çalışır.
5. Güvendiğiniz biriyle konuşun. Gizlilik onların ana silahıdır; yüksek sesle söylemek çoğu zaman oyunu saniyeler içinde bozar.
6. Numarayı engelleyin ve bildirin, saat, numara ve söylenenleri içeren ekran görüntüleri ya da notlar saklayın.
7. Kendinizi tehlikede hissediyorsanız 112'yi arayın.

Peki zaten ödeme yaptıysam ya da bilgilerimi verdiysem?

Hızlı hareket edin; ilk saatler önemlidir:

1. Bankanızı arayın, kartınızda veya uygulamasında yazan resmî numaradan. Kartların ve erişimin bloke edilmesini, yapılan havale ya da ödemelerin geri çağrılmasını veya durdurulmasını isteyin.
2. Şifrelerinizi değiştirin: internet bankacılığı ve e-posta; iki adımlı doğrulamayı açın.
3. Uzaktan erişim uygulaması kurduysanız, kaldırın, cihazın internet bağlantısını kesin ve o cihazda yeniden bankacılık kullanmadan önce kontrol ettirin.
4. Tüm kanıtları saklayın: dekontlar, mesajların ekran görüntüleri, numaralar, kullandıkları sahte isimler ve gönderdikleri belgeler.
5. En kısa sürede polise şikâyette bulunun. Şikâyet hem bankanız hem de soruşturma için yararlıdır.
6. Yardım isteyin. İspanya'da INCIBE'nin ücretsiz ve gizli siber güvenlik hattı 017'yi arayın; başka ülkelerde ulusal siber güvenlik kurumuna ya da dolandırıcılık ihbar hattına başvurun.
7. Komisyon karşılığında paranızı geri almayı teklif eden herkese şüpheyle yaklaşın: ilk dolandırıcılığın mağdurlarını hedef alan ikinci bir dolandırıcılık sık görülür.

Daha fazla ayrıntıyı telefon dolandırıcılığında kaybedilen para nasıl geri alınır yazısında bulabilirsiniz.

Nereye şikâyet ederim?

• Polis: İspanya'da Policía Nacional (091) ya da Guardia Civil (062), elinizdeki tüm kanıtlarla karakolda; başka ülkelerde yerel ya da ulusal polis. Dolandırmak amacıyla kamu görevlisi kılığına girmek suçtur.
• INCIBE 017 (İspanya): siber güvenlik olayları ve dolandırıcılıklar hakkında ücretsiz danışmanlık. Yine INCIBE'ye bağlı Oficina de Seguridad del Internauta (OSI), aktif kampanyalar hakkında uyarılar yayımlar. İspanya dışında benzer rolü ulusal siber güvenlik kurumu üstlenir.
• Bankanız, resmî kanalı üzerinden, herhangi bir para hareketi olduysa.
• NoCall spam numaraları dizini, böylece başkaları bu numara kendilerini aradığında tanır.

Sık sorulan sorular

Ekranda polisin numarası görünüyordu. Nasıl sahte olabilir? Dolandırıcılar ekranda gördüğünüz numarayı taklit edebilir (spoofing). Resmî bir numaranın görünmesi arayanın polis olduğunu kanıtlamaz. Kapatın ve resmî numarayı kendiniz arayın.

Polis beni telefonla arayabilir mi? Evet, örneğin ifadeye çağırmak ya da yaptığınız bir şikâyetle ilgili olarak. Ama asla ödeme yapmanızı, para göndermenizi, şifre vermenizi ya da ailenizden veya bankanızdan bir şey saklamanızı istemez. Şüphe duyarsanız kendiniz arayarak doğrulayın.

Ya gerçekten ödenmemiş bir cezam ya da celbim varsa? Gerçek cezalar ve celpler resmî yoldan tebliğ edilir ve kendiniz kontrol edebileceğiniz resmî kanallardan ödenir veya işleme alınır. Kapatıp doğrulamakla gerçek hiçbir şey kaybetmezsiniz.

Aradılar ve hiçbir şey vermeden kapattım. Başka bir şey yapmalı mıyım? Numarayı engelleyin, bildirin ve ailenizi, özellikle bu dolandırıcılığın sık hedefi olan yaşlıları uyarın. Adınızı ya da kimlik numaranızı ezbere biliyorlarsa yeni girişimlere karşı tetikte olun.

Özetle

Ne polis, ne mahkeme, ne de savcılık telefonda sizden para, şifre ya da gizlilik talep eder. Böyle bir aramada: kapatın, ödemeyin, bilgi vermeyin, polisi kendiniz arayarak doğrulayın ve zaten tuzağa düştüyseniz bankanızı arayıp şikâyette bulunun. NoCall, diğer kullanıcıların daha önce bildirdiği numaralar konusunda sizi uyarabilir; spam numaraları dizinine bildirdiğiniz her numara, bir sonraki kişinin zamanında kapatmasına yardımcı olur.