Zo controleer je of een oproep of sms van je bank echt is

"We bellen van de veiligheidsafdeling van uw bank. We hebben een verdachte afschrijving vastgesteld en moeten uw identiteit verifiëren." Of de sms: "Uw rekening wordt geblokkeerd. Verifieer hier uw gegevens." Bankfraude per telefoon is de koningin van de telefoonfraude in Spanje — niet omdat de oplichters techniekgenieën zijn, maar omdat ze het script hebben geperfectioneerd: urgentie, autoriteit en een oplossing waarbij je meteen moet handelen, zonder na te denken.

Het goede nieuws: je hoeft niet in staat te zijn om in het heetst van de strijd een echte oproep van een valse te onderscheiden. Niemand kan dat, want het nummer op het scherm is te vervalsen en de scripts imiteren echte medewerkers goed. Wat je nodig hebt is een methode die werkt zonder dat je hoeft te beslissen. Hier is hij.

De methode: hang zelf op, bel zelf

Hij werkt voor oproepen én sms'jes, en heeft drie stappen:

1. Doe niets binnen de binnenkomende communicatie. Geef geen gegevens, klik op geen links, toets geen cijfers in, installeer niets, lees geen codes hardop voor die je ontvangt. Als het een oproep is, neem beleefd afscheid en hang op. Er gebeurt niets als je je echte bank ophangt: ze bellen je terug of je regelt het via een ander kanaal.
2. Open zelf het officiële kanaal. Bel het nummer van je bank (dat op de achterkant van je pas of dat op hun officiële website, door jouzelf ingetypt), of open de officiële bank-app, geïnstalleerd uit de appwinkel. Gebruik nooit het nummer dat je belde, noch de link die ze je stuurden.
3. Controleer het daar. Als er een verdachte afschrijving, een geblokkeerde rekening of een openstaande zaak was, verschijnt hij in je transacties of de echte medewerker bevestigt hem je. Als er niets staat, was de communicatie vals.

Dat is alles. De truc zit in begrijpen waarom het werkt: jij kiest het kanaal, dus het maakt de oplichter niet uit dat hij het nummer heeft vervalst of de bankwebsite heeft gekloond. Zijn bedrog leeft binnen de oproep of de sms; zodra je daar weggaat, heeft hij niets meer.

Dezelfde methode geldt om een melding van de Belastingdienst of sociale zekerheid te verifiëren, voor de valse DGT-boete-sms en voor de valse pakket-sms. Leer hem één keer en hij dient je voor alles.

Wat je echte bank je nooit zal vragen

Leer deze lijst uit je hoofd, want het is de snelle test als je twijfelt:

• Je pincode, je volledige wachtwoord of je ondertekeningscodes. De echte bank kan vragen dat je je identificeert in HUN app of op HUN website; nooit zal hij vragen dat je hem de codes per telefoon of sms dicteert.
• De codes die je per sms ontvangt. Die codes autoriseren transacties. Wie ze je per telefoon vraagt, probeert je een transactie te laten autoriseren die HIJ is gestart. Dit is de centrale val van bijna alle bankvishing.
• Dat je een app voor afstandsbediening installeert (AnyDesk, TeamViewer en dergelijke) "om je te helpen". Geen enkele bank doet dat. Het is de stap voordat ze je rekening voor je ogen leegtrekken.
• Dat je een "test"- of "annulerings"overboeking doet. Overboekingen die je zelf doet zijn onomkeerbaar. De bank vraagt je nooit om geld te verplaatsen per telefoon om je te beschermen.
• Dat je handelt zonder op te hangen. "Hang niet op, het is urgent, als u ophangt wordt de afschrijving uitgevoerd." De haast is het gereedschap van de oplichter. De echte bank wil liever dat je verifieert dan dat je snel gehoorzaamt.

De meest voorkomende varianten en hun script

• De afschrijving die je niet herkent. "Er is een afschrijving van € 800 bij een elektronicawinkel, herkent u die?" Je zegt nee, en ze begeleiden je om hem te "annuleren": iets installeren, codes geven, een overboeking doen. Al het theater na het "nee" is de fraude.
• De per sms geblokkeerde rekening. Link naar een website die identiek is aan die van de bank, waar je gebruikersnaam en wachtwoord invult. Vanaf daar handelen zij.
• De valse medewerker die je "beschermt". Vriendelijk, professioneel, met je basisgegevens (naam, deel van je ID, laatste cijfers van je pas: dat alles circuleert in datalekken). Professionaliteit verifieert niets; alleen het kanaal verifieert.
• De vermomde Bizum. Ze vragen je om iets op je mobiel te accepteren "om je identiteit te verifiëren" en het is een Bizum-betaalverzoek. Controleer altijd wat je in de app accepteert.

Wat te doen als je al gegevens of codes hebt gegeven

1. Bel onmiddellijk je bank (nummer op de achterkant van de pas) en leg uit wat er is gebeurd. Vraag om passen te blokkeren, openstaande transacties in te trekken en je inlogcodes te wijzigen.
2. Bekijk de transacties van de volgende dagen met de meldingen van de app aan.
3. Doe aangifte bij de Policía Nacional of Guardia Civil met schermafbeeldingen en het bellende nummer. Het nummer 017 van INCIBE adviseert gratis.
4. Meld het nummer in de spamnummergids zodat het gemarkeerd blijft.
5. Het volledige proces, met realistische verwachtingen per betaalwijze, vind je bij hoe je geld van telefoonfraude terugkrijgt.

Korte vragen

Bewijst het nummer op het scherm niet dat het mijn bank is? Nee. Het bellende nummer is te vervalsen (dat heet spoofing), en oplichters gebruiken het juist met echte banknummers zodat opzoeken legitiem lijkt. Daarom is de regel om nooit binnen de oproep te beslissen.

Wat als ze bellen en al mijn naam, mijn ID en mijn saldo weten? Persoonsgegevens circuleren in datalekken en saldo's zijn vaag te verzinnen ("een aanzienlijke afschrijving"). Dat ze dingen over je weten maakt hen niet tot je bank. Pas de methode toch toe.

Kan ik hun iets vragen om hen zelf te verifiëren? Je kunt de naam van de medewerker en een zaaknummer vragen ... en daarna ophangen en zelf de bank bellen om het te controleren. Elke "verificatie" die plaatsvindt zonder op te hangen verifieert niets.

Wordt mijn bank boos als ik ophang? Nee. Hang zonder schuldgevoel op en bel zelf het officiële nummer. Dat is precies wat hun veiligheidsafdeling wil dat je doet.

Onthoud de regel in één zin: als je bank je benadert, doe daar niets; hang op, open zelf het officiële kanaal en controleer. Deel hem met wie je om je heen hebt: het is de zin die in Spanje het meeste geld bespaart.