Oproepen die één keer overgaan en ophangen: de wangiri-fraude

Je telefoon gaat één keer over, je kijkt op het scherm en de oproep is al verbroken. Het nummer is onbekend, soms met een vreemd netnummer dat je niet herkent. De onmiddellijke impuls is terugbellen: wat als het belangrijk was? Precies op die impuls mikt degene aan de andere kant. Het is de gemiste-oproepfraude, bekend als wangiri (uit het Japans voor "één keer bellen en ophangen"), en hij werkt al jaren omdat hij de meest basale nieuwsgierigheid uitbuit.

Hoe wangiri werkt

De mechaniek is simpel en juist daarom effectief:

1. Een automatisch systeem belt duizenden nummers en hangt op na één of twee keer overgaan, voordat je kunt opnemen.
2. Je ziet de gemiste oproep van een nummer dat je niet kent. Veel van deze nummers hebben ongewone internationale netnummers (+216 Tunesië, +234 Nigeria, +355 Albanië, +675 Papoea-Nieuw-Guinea ...).
3. Als je terugbelt, kom je uit bij een betaalnummer: bandjes die je zo lang mogelijk aan de lijn houden (enquêtes, prijzen, opgenomen berichten) terwijl de teller loopt.
4. De kosten per minuut zijn hoog en een deel gaat naar de oplichter. De rekening komt weken later, als er nauwelijks nog iets te claimen valt.

Er is een variant die niet uit is op de belkosten maar op het verifiëren van je nummer: door terug te bellen bevestig je dat je lijn actief is en dat er een mens achter zit die reageert, en je nummer stijgt in waarde op de lijsten die worden doorverkocht aan telemarketeers en oplichters. Het is hetzelfde doel als dat van de stille telefoontjes, alleen neem jij hier zelf het contact op.

De signalen die hem verraden

• Eén keer overgaan en verbreken. Legitieme bellers proberen het opnieuw; wangiri heeft nodig dat je NIET opneemt, dus het ophangen is geprogrammeerd.
• Onbekend internationaal netnummer. Als je geen oproepen uit het buitenland verwacht, is een netnummer dat je niet herkent reden genoeg om niet terug te bellen.
• Vreemde tijden. Veel golven worden 's nachts of 's ochtends vroeg gelanceerd, als de kans het grootst is dat je niet opneemt en ze bij het wakker worden als gemist ziet.
• Herhaling in golven. Als je binnen een paar dagen meerdere soortgelijke gemiste oproepen krijgt, is het een actieve campagne, geen toeval. Bij trends publiceren we welke nummerreeksen elke week het actiefst zijn.

Wat te doen (en wat niet) bij een verdachte gemiste oproep

Wat juist is past in drie stappen:

1. Bel niet terug. Als het belangrijk was, bellen ze opnieuw of laten ze een bericht achter. Geen bank, instantie of serieus bedrijf werkt met één keer overgaan en ophangen.
2. Controleer het nummer voordat je iets doet. Zoek het op in de spamnummergids: wangiri hergebruikt dagenlang dezelfde nummers, en normaal gesproken hebben tientallen mensen het al gemeld, met netnummer en truc geïdentificeerd.
3. Blokkeer en meld. Als je bevestigt dat het wangiri is, verandert jouw melding jouw gemiste oproep in een waarschuwing voor de volgende.

En wat je niet moet doen: bel niet terug "om te kijken wie het was", zelfs niet uit een minuut nieuwsgierigheid. Eén minuut op een betaalnummer is genoeg om je te laten betalen, en het bandje is erop gemaakt dat je niet meteen ophangt.

Kunnen ze me kosten aanrekenen voor een oproep die ik niet heb beantwoord?

Nee. Een oproep ontvangen en niet beantwoorden kost nooit iets, uit welk land hij ook komt. Het wangiri-risico zit alleen in het terugbellen. Evenzo kost het niets om zo'n oproep op tijd te beantwoorden (de beller betaalt); het gevaar begint als ze je vragen dat jij een ander nummer belt "om de procedure voort te zetten". Dat is dezelfde val met een extra stap.

Korte vragen

Wat als ik onwetend heb teruggebeld? Hang op zodra je argwaan krijgt, bekijk de gespreksduur en bel je provider om te vragen naar de kosten en naar de blokkering van internationale of betaalnummers, die de meeste gratis aanbieden. Als de afschrijving al heeft plaatsgevonden, claim dan schriftelijk, al moet je je ervan bewust zijn dat terugbetaling niet gegarandeerd is.

Helpt het om het nummer te blokkeren? Tegen precies dat nummer wel. Maar de campagnes rouleren nummers, dus blokkeren is een halve maatregel: de echte bescherming is de gewoonte om onbekende gemiste oproepen met een vreemd netnummer niet terug te bellen.

Overkomt dit alleen mobieltjes? Nee, ook vaste lijnen, vooral 's middags. Bij een vaste lijn met ouderen in huis loont een briefje naast het toestel: "gemist van vreemd nummer = niet terugbellen". Meer tips vind je bij hoe je ouderen beschermt tegen telefoonfraude.

Als je zo'n gemiste oproep hebt gehad, zoek hem dan op in de spamnummergids van NoCall en meld hem: elke melding helpt ervoor te zorgen dat de volgende persoon die dat nummer op zijn scherm ziet, weet dat hij niet moet terugbellen.