İYS ile ticari arama ve SMS'leri nasıl reddedersiniz? 3 iş günü kuralı

Reklam, kampanya ve tanıtım amaçlı arama, SMS ve e-postaları İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden, telefon numaranıza gelen doğrulama koduyla giriş yaparak reddedebilirsiniz. Ret talebiniz firmaya ulaştıktan sonra firma en geç 3 iş günü içinde size ticari ileti göndermeyi durdurmak zorundadır; durmazsa Ticaret Bakanlığı'nın şikâyet sistemine başvurabilirsiniz.

İYS nedir ve hangi aramaları kapsar?

İYS, Ticaret Bakanlığı'nın düzenlemesiyle kurulan ve firmaların ticari ileti izinlerini kayıt altına aldığı ulusal sistemdir. Bakanlığın 7 Ocak 2021 tarihli açıklamasına göre vatandaşlar verdikleri izinleri e-Devlet veya iys.org.tr üzerinden tek yerden görebilir ve ret hakkını buradan kullanabilir.

Sistem yalnızca SMS için değildir. İYS'nin kendi açıklamasına göre izinler arama, mesaj ve e-posta olarak ayrı ayrı tutulur. 6563 sayılı Kanun kapsamındaki "ticari elektronik ileti" tanımı da telefon, çağrı merkezi, otomatik arama makinesi, kısa mesaj ve e-posta gibi araçlarla yapılan ticari iletileri kapsar.

İYS'de ret işlemi adım adım nasıl yapılır?

İYS'de profiliniz olmasa bile ret bildirimi yapabilirsiniz. İYS'nin sıkça sorulan sorular sayfası, ilgili iletişim adresinize (telefon numarası veya e-posta) gelen doğrulama koduyla giriş yaparak tüm işletme ve markalar için tercihlerinizi yönetebileceğinizi söylüyor.

1. vatandas.iys.org.tr adresine girin ya da e-Devlet'te "Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi" hizmetini açın.
2. Reklam araması veya SMS aldığınız telefon numarasını yazın ve gelen doğrulama kodunu girin.
3. İzin listenizde hangi firmaya, ne zaman ve hangi kanal (arama, mesaj, e-posta) için izin verdiğinizi görün.
4. İstemediğiniz firmalar için ilgili kanalın onayını kaldırın. İYS'ye göre tercihlerinizi tüm işletme ve markalar için buradan yönetebilirsiniz.
5. İşlem tarihini not alın. 3 iş günü bu tarihten itibaren işler.

Birden fazla numaranız veya e-posta adresiniz varsa, İYS'ye göre tek bir kullanıcı profiliyle hepsinin onay, ret ve şikâyet süreçlerini yönetebilirsiniz.

3 iş günü kuralı nereden geliyor?

Kural doğrudan mevzuatta yazılıdır:

• 6563 sayılı Kanun, madde 8: Alıcı, hiçbir gerekçe göstermeden ticari iletileri reddedebilir. Hizmet sağlayıcı ret bildiriminin kolay ve ücretsiz yapılmasını sağlamak zorundadır ve "talebin ulaşmasını müteakip" üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur.
• Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik, madde 10: Hizmet sağlayıcı, ret talebi kendisine ulaştıktan sonra üç iş günü içinde göndermeyi durdurur.
• Yönetmelik değişikliği (İYS dönemi): Alıcı reddetme hakkını İYS üzerinden de kullanabilir. Firmanın kendi kanallarından (ör. müşteri hizmetleri) aldığı ret bildirimlerini de üç iş günü içinde İYS'ye bildirmesi gerekir.

Yani İYS'de "kapat" dediğiniz anda değil, en geç üç iş günü sonra iletilerin kesilmesi beklenir.

Mesajın içindeki "RET" seçeneği ne işe yarar?

Her ticari iletide ret imkânı bulunmak zorundadır. İYS'nin açıklamasına göre firma, müşteri hizmetleri numarası, kısa mesaj numarası veya yalnızca ret için ayrılmış bir URL gibi erişilebilir bir adresi iletide göstermelidir. İleti hangi kanaldan geldiyse ret de aynı kanaldan, kolay ve ücretsiz yapılabilmelidir.

Bu yüzden reklam SMS'inin sonunda genellikle "RET yazıp ... numarasına gönderin" gibi bir ifade görürsünüz. Kelime ve numara firmaya göre değişir, standart tek bir numara yoktur. Operatörlerin kendi pazarlama iletileri için BTK'nın 2015/DK-THD/313 sayılı kararındaki örnek metin de ücretsiz "EVET/İPTAL/RET" yazıp gönderme modelini gösterir ve ret talebinden sonra üç iş günü içinde haberleşmenin durdurulmasını şart koşar.

İki pratik not:

1. Mesajdaki ret numarası yalnızca o firma için geçerlidir. Tüm firmalar için tek seferde ret istiyorsanız İYS'yi kullanın.
2. Şüpheli, link içeren veya tanımadığınız bir göndericiden gelen mesajlarda mesajdaki numaraya yanıt vermek yerine İYS'yi tercih edin. Böylece sahte bir "ret" yönlendirmesiyle numaranızın aktif olduğunu doğrulamamış olursunuz.

Ret ettikten sonra hangi mesajlar gelmeye devam eder?

Ret yalnızca kampanya, reklam, tanıtım ve pazarlama iletileri için geçerlidir. İYS, bankanızı izin listesinden çıkarsanız bile ödeme veya üyelik girişi sırasında gelen tek seferlik doğrulama kodlarının gelmeye devam edeceğini açıkça belirtiyor.

Kanun gereği şu bilgilendirme iletileri için önceden onay aranmaz:

• devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık bildirimleri,
• tahsilat ve borç hatırlatmaları,
• bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat bildirimleri (ör. kargo takibi),
• mevzuatın firmaya yüklediği bilgi verme yükümlülükleri.

Bu iletilerin içine reklam eklenmesi ise ayrı bir konudur; içerik tanıtım amaçlıysa ticari ileti sayılır.

Esnaf ve tacirler için not: Yönetmeliğe göre tacir veya esnaf olan alıcılara ticari ileti göndermek için önceden onay alınması zorunlu değildir. Ancak tacir ya da esnaf reddetme hakkını kullanırsa, onayı alınmadan artık ileti gönderilemez. İşletme numaranıza reklam geliyorsa yine İYS'den ret yapabilirsiniz.

3 iş günü geçti, hâlâ arıyorlarsa ne yapmalı?

İYS'nin yönlendirmesi nettir: ilgili firma hakkında şikâyet kaydı oluşturun.

1. Gelen arama veya SMS'in ekran görüntüsünü alın; tarih, saat, numara ve gönderen adı görünsün.
2. İYS'deki ret işleminizin tarihini not edin.
3. Şikâyeti e-Devlet'teki Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi veya tiss.ticaret.gov.tr adresinden yapın.
4. Şikâyetinizin durumunu aynı sistem üzerinden takip edin.

Bir firma izin listenizde hiç görünmüyor ama size reklam gönderiyorsa, İYS bunun için de doğrudan şikâyet hakkınızı kullanabileceğinizi belirtiyor.

Gelen arama bir pazarlama araması değil de dolandırıcılık girişimi gibi görünüyorsa (sahte banka görevlisi, sahte kargo linki vb.), konu İYS'nin değil kolluğun ve operatörün alanına girer. Bunun için Türkiye'de spam arama ve SMS nasıl bildirilir? rehberimize bakabilirsiniz.

İYS'ye nasıl ulaşılır?

• Web: vatandas.iys.org.tr
• e-Devlet: "Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi" hizmeti
• İYS'nin sitesinde yer alan iletişim numarası: 0850 333 3338

İYS üzerinden yaptığınız işlemler ve şikâyetler ücretsizdir; firmalar ret imkânını da ücretsiz sunmak zorundadır.

Bu bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.