Nep-Microsoftmedewerker: je wordt gebeld omdat je computer "een virus heeft"

De telefoon gaat en een stem, vaak gehaast en heel professioneel van toon, stelt zich voor als technicus van de "beveiligingsafdeling van Microsoft", van de Apple-support of van je antivirusbedrijf. Er is vastgesteld dat je computer besmet is, dat hij foutmeldingen verstuurt of dat iemand hem gebruikt om anderen aan te vallen, en ze moeten verbinding maken om het op te lossen. Daarvoor vragen ze je een programma als AnyDesk of TeamViewer te installeren. Dit is de nep-helpdeskfraude, en die heeft maar één doel: in je computer komen en van daaruit in je bankrekening. De regel die het hele verhaal ontkracht: Microsoft, Apple en antivirusbedrijven bellen nooit onverwacht om te melden dat je apparaat een virus heeft.

Hoe werkt de oplichting met de nepmonteur?

Het script verandert nauwelijks van golf tot golf, en het kennen ervan is de beste verdediging:

1. Het eerste contact. Dat kan een directe telefoontje zijn, of het begint andersom: terwijl je surft verschijnt er een venster over je hele scherm, soms met piepjes of een stem, met de tekst "Uw computer is geblokkeerd, bel de technische ondersteuning" en een telefoonnummer. Dan bel jij zelf, maar aan de andere kant zitten dezelfde oplichters.
2. Het "bewijs" van het probleem. Ze laten je gewone Windows- of Mac-hulpmiddelen openen, zoals Logboeken of een opdrachtvenster, en wijzen je op waarschuwingen en fouten die op elke gezonde computer staan. "Ziet u al die rode fouten? Dat is het virus."
3. Het installeren van toegang op afstand. Ze dicteren hoe je AnyDesk, TeamViewer, Snelle hulp van Windows of een vergelijkbaar programma downloadt en vragen naar de code op je scherm. Met die code zien en besturen ze je computer alsof ze er zelf achter zitten.
4. Het incasseren. Hier splitst het script zich. Soms laten ze je direct betalen voor een "reparatie" of een "beveiligingslicentie". Andere keren zeggen ze dat je recht hebt op een terugbetaling (voor een verlopen abonnement of een dienst die je niet meer gebruikt) en vragen ze je in te loggen bij je internetbankieren "om het over te maken". Intussen maken ze je scherm zwart of manipuleren ze wat je ziet, en daarna beweren ze dat ze per ongeluk te veel hebben teruggestort en dat je het verschil moet terugsturen via een overboeking, cryptovaluta of cadeaukaarten.
5. Zich nestelen. Als je ze laat begaan, installeren ze programma's om later terug te komen, stelen ze wachtwoorden die in je browser zijn opgeslagen of vragen ze om de sms-codes die je ontvangt "om de transactie te bevestigen".

Wat zijn de alarmsignalen?

• Je hebt niet om het gesprek gevraagd. Geen enkel groot techbedrijf houdt jouw specifieke computer in de gaten en belt je over een besmetting.
• Ze vragen je een programma voor besturing op afstand te installeren. Een onbekende die jou belt, heeft geen enkele legitieme reden om je apparaat over te nemen.
• Haast en angst. "Als u ophangt, raakt u al uw gegevens kwijt", "uw bankrekening loopt gevaar", "zet de computer niet uit".
• Ze vragen je in te loggen bij je bank of een sms-code voor te lezen. Geen enkele helpdesk hoeft je internetbankieren of je verificatiecodes te zien.
• Vreemde betaalmethoden. Cadeaukaarten, cryptovaluta, overboekingen naar particulieren of het "terugstorten" van een te hoge terugbetaling.
• Vensters die je browser blokkeren met een telefoonnummer. Echte meldingen van Windows of macOS vragen je nooit om iemand te bellen.
• Het nummer op je scherm bewijst niets. Nummerweergave kan worden vervalst; een nummer dat officieel lijkt, is dat daarom nog niet.

Wat doe ik als ze me nu bellen?

1. Hang op. Je hoeft niet in discussie te gaan of iets uit te leggen. Bij twijfel toch ophangen: een echt bedrijf zal het je nooit kwalijk nemen dat je het gesprek beëindigt.
2. Installeer niets en geef geen enkele code door. Niet de code van AnyDesk of TeamViewer en ook niet de codes die je per sms krijgt.
3. Staat er een venster "computer geblokkeerd" op je scherm, sluit dan de browser. Lukt dat niet, open in Windows Taakbeheer (Ctrl + Shift + Esc) en beëindig de browser; gebruik op een Mac "Stop geforceerd" (Cmd + Option + Esc). Reageert niets meer, start de computer dan opnieuw op. Herstel bij het opnieuw openen van de browser de vorige tabbladen niet.
4. Wil je iets controleren, doe dat dan zelf. Neem alleen contact op met Microsoft, Apple of je antivirus via hun officiële website die je zelf intypt, of via het programma zelf, nooit via het nummer uit het gesprek of het venster.
5. Blokkeer het nummer en meld het in de lijst met spamnummers zodat anderen het herkennen als zij gebeld worden.

En als ik ze al toegang tot mijn computer heb gegeven?

Handel snel en in deze volgorde. Niemand zal je veroordelen: deze truc is erop gemaakt om als een gewone technische handeling aan te voelen.

1. Koppel de computer los van internet. Zet wifi uit of trek de netwerkkabel eruit. Zo verbreek je de verbinding op afstand als die nog openstaat.
2. Bel direct je bank, op het officiële nummer op je pas of in de app, nooit op een nummer van de oplichters. Leg uit dat iemand op afstand toegang had tot je computer, laat zo nodig passen en internetbankieren blokkeren en loop samen de recente transacties na. Heb je tijdens het gesprek ingelogd bij je bank, dan is dit stap één.
3. Verwijder het programma voor toegang op afstand (AnyDesk, TeamViewer of wat je moest installeren) en controleer of er die dag andere programma's zijn geïnstalleerd die je niet kent.
4. Wijzig je wachtwoorden vanaf een ander, schoon apparaat, zoals je telefoon: eerst dat van je e-mail, daarna van je bank en andere belangrijke accounts. Zet overal waar het kan tweestapsverificatie aan. Had je wachtwoorden opgeslagen in de browser van die computer, beschouw ze dan als gelekt.
5. Scan de computer met een betrouwbare antivirus. Hadden de oplichters lang de controle of hebben ze dingen geïnstalleerd die je niet kunt thuisbrengen, dan is het veiligst om de computer door een vertrouwde technicus te laten nakijken of volledig te laten herstellen, nadat je je persoonlijke bestanden hebt veiliggesteld.
6. Heb je met je pas of via een overboeking betaald, meld het dan zo snel mogelijk bij je bank: de tijd om een betaling tegen te houden of te betwisten is kort. De mogelijkheden lees je in hoe je geld terugkrijgt na telefoonfraude.
7. Vraag om hulp. In Spanje is 017 van INCIBE een gratis en vertrouwelijke hulplijn voor cyberveiligheid die je stap voor stap kan begeleiden, en de Oficina de Seguridad del Internauta (OSI, het Spaanse bureau voor de veiligheid van internetgebruikers) heeft handleidingen om je apparaat op te schonen en te beveiligen. Elders kun je terecht bij de nationale cyberbeveiligingsdienst of fraudehelpdesk van je land.

Hoe doe ik aangifte?

Doe in Spanje aangifte bij de Policía Nacional (091) of de Guardia Civil (062), op het bureau of de post. Elders wend je je tot de politie in je land. Neem alles mee wat je hebt:

• Het nummer waarmee je gebeld bent (of dat in het venster stond), de datum en het tijdstip.
• De naam en het bedrijf dat ze zeiden te vertegenwoordigen.
• De naam van het programma dat je moest installeren.
• Betalingsbewijzen en screenshots van de banktransacties.

Geef de aangifte ook aan je bank: die vraagt er meestal om bij het behandelen van een claim. Voel je je op enig moment in gevaar of is het een noodsituatie, bel dan 112. Je kunt ook het bedrijf waarvan de naam misbruikt is waarschuwen: Microsoft bijvoorbeeld laat je helpdeskfraude melden via de officiële website.

Hoe bescherm ik me de volgende keer?

• Onthoud de gouden regel: wordt je gebeld met de mededeling dat je computer een probleem heeft, dan is het oplichting. Altijd.
• Bespreek het met oudere familieleden. Dit is een van de vormen van oplichting die vooral ouderen en mensen met weinig computerervaring treft. Spreek iets eenvoudigs af: "als iemand vraagt iets op de computer te installeren, hang op en bel mij".
• Houd systeem en browser up-to-date en gebruik een legitieme antivirus. Updates komen vanzelf, niet via de telefoon.
• Sla je bankgegevens niet op in de browser en zet tweestapsverificatie aan voor je e-mail en bank.
• Gebruik een belfilter. Apps zoals NoCall waarschuwen je als een nummer al door anderen als oplichting is gemeld, wat je een paar seconden voorsprong geeft voordat je opneemt.

Veelgestelde vragen

Kunnen Microsoft of Apple me echt bellen? Alleen als je eerst zelf een supportverzoek bij ze hebt ingediend en om terugbellen hebt gevraagd. Nooit onverwacht om te zeggen dat je apparaat besmet is.

Ze hebben gebeld, maar ik heb niets geïnstalleerd. Loop ik risico? Als je niets hebt geïnstalleerd en geen codes of bankgegevens hebt gegeven, is er geen schade. Blokkeer het nummer en meld het. Bellen ze opnieuw, hang dan gewoon op.

Zijn AnyDesk en TeamViewer gevaarlijke programma's? Nee: het zijn legitieme hulpmiddelen die veel bedrijven en technici gebruiken. Het probleem is niet het programma, maar aan wie je de code geeft. Geef alleen toegang op afstand aan iemand die je kent en die je zelf eerst hebt gebeld.

Ze bellen opnieuw en zeggen dat ze mijn geld kunnen terughalen. Klopt dat? Vrijwel zeker is dat een tweede oplichting, vaak door dezelfde daders of door wie je gegevens heeft gekocht. Geen enkele legitieme partij vraagt een vooruitbetaling om verloren geld terug te halen. Hang op en meld het bij de politie samen met je aangifte.

Kortom

De nep-Microsoftmedewerker repareert niets: hij koopt je vertrouwen met angst en incasseert het via je eigen computer. Hang op, installeer niets en geef geen codes door. Heb je al toegang gegeven: verbreek de internetverbinding, bel je bank, wijzig je wachtwoorden vanaf een ander apparaat, schoon de computer op en doe aangifte. En heeft een van deze nummers jou gebeld, meld het dan in de spamnummerlijst van NoCall: jouw melding kan iemand anders helpen op tijd op te hangen.