Telefoontje van je "energieleverancier": nepkortingen en valse tariefwijzigingen

"Goedemorgen, we bellen namens uw energieleverancier. Vanaf volgende maand gaat uw tarief omhoog, maar als we het nu regelen krijgt u 20% korting. Ik moet alleen even een paar gegevens bevestigen." Het gesprek klinkt professioneel, de beller kent de naam van je leverancier (of raadt hem, want er zijn maar een paar grote) en biedt iets wat iedereen wil: minder betalen. Daarachter zit bijna altijd een van twee dingen: een overstap naar een andere leverancier waar je nooit om hebt gevraagd of een poging om je bankgegevens in handen te krijgen. Soms allebei.

Hoe werkt deze oplichting?

Het lokaas verschilt per golf, maar het is bijna altijd een van deze:

• "Uw tarief gaat omhoog" of "uw huidige tarief verdwijnt". Je wordt opgejaagd met een zogenaamde prijs- of regelwijziging die je zou dwingen je contract vandaag nog te "actualiseren".
• "Er staat een korting voor u klaar" of "u heeft recht op een sociaal tarief". Je krijgt een korting, een terugbetaling voor "te veel betaalde bedragen" of een overheidssteun aangeboden die alleen werkt als je je gegevens geeft.
• "We bellen van de netbeheerder" of "van de toezichthouder". Ze doen zich voor als een neutrale instantie of als het bedrijf dat de meters bezit, om officiëler te klinken dan een verkoper.
• "Uw gasinstallatie moet gekeurd worden". Ze kondigen een verplichte keuring aan, soms met een huisbezoek en betaling ter plekke.

Het echte doel is meestal een van deze drie:

1. Je zonder duidelijke toestemming laten overstappen. Ze vragen je aansluitnummer (in Spanje heet dat de CUPS en staat het op de rekening), je identiteitsnummer en je rekeningnummer, en nemen een "ja, ik ga akkoord" op waarmee ze een contract bij een ander bedrijf afsluiten, vaak met slechtere voorwaarden of extra diensten die je niet wilde.
2. Je bankgegevens stelen. De zogenaamde korting of terugbetaling "wordt op je rekening gestort", dus vragen ze je IBAN, je pas of zelfs een code die je per sms krijgt. Die code is bijna nooit om geld te ontvangen: hij dient om een betaling goed te keuren of je pas op een ander apparaat te registreren.
3. Je meteen laten betalen. Een "borg", een "keuring" of een "naheffing" die je direct betaalt, telefonisch of aan de deur.

Hoe herken ik dat het telefoontje nep is?

Geen enkel signaal bewijst het op zich, maar meerdere samen zijn ruim voldoende reden om op te hangen:

• Ze vragen gegevens die je leverancier al heeft. Je leverancier kent je aansluitnummer, je adres en je rekening. Vraagt "je" leverancier je die voor te lezen, wees dan wantrouwig.
• De beller weet niet wie je bent, of vraagt wie je leverancier is. "Bij welk bedrijf heeft u uw stroom?" is de vraag van een verkoper of een oplichter, niet van je leverancier.
• Er is haast. "Het aanbod verloopt vandaag", "als u nu niet bevestigt, gaat uw rekening omhoog". Echte prijswijzigingen worden schriftelijk en vooraf meegedeeld.
• Ze vragen een code die je per sms hebt gekregen. Geen enkel betrouwbaar bedrijf heeft een code van je bank nodig om je korting te geven.
• Ze dringen erop aan dat je "ja" of "akkoord" zegt op lange zinnen die je nauwelijks begrijpt, of zeggen dat het "alleen is om het gesprek vast te leggen".
• Ze stellen zich voor als "de netbeheerder" om je iets te verkopen. De netbeheerder beheert het net en de meters; die verkoopt geen tarieven en biedt geen kortingen aan.
• Ze willen contant geld of een directe overboeking. Echte keuringen en naheffingen worden vooraf aangekondigd en via de rekening verrekend.

Wat doe ik tijdens het gesprek?

1. Bevestig geen enkel gegeven. Geen identiteitsnummer, aansluitnummer, IBAN of adres. Lezen ze je gegevens voor om ze te "controleren", zeg dan niet of ze kloppen.
2. Zeg geen "ja, ik ga akkoord" op iets wat je niet hebt gelezen. Lijkt het aanbod interessant, vraag dan om het schriftelijk te sturen.
3. Lees nooit een sms-code voor en installeer geen app waar ze om vragen.
4. Hang op en bel zelf. Zoek het klantenservicenummer op je laatste rekening of op de officiële website van je leverancier en vraag of er iets aan je contract verandert. Was het aanbod echt, dan bevestigen zij het.
5. Staat er iemand aan de deur voor een keuring die je niet verwachtte, vraag dan om een legitimatie en laat de persoon pas binnen nadat je je leverancier hebt gebeld via het nummer op je rekening. Ruik je echt gas, dan is dat iets anders: bel het storingsnummer op je rekening of 112.

En als ik mijn gegevens al heb gegeven of met de overstap akkoord ben gegaan?

Neem het jezelf niet kwalijk: deze gesprekken zijn bedoeld om routineus te klinken. Ga in deze volgorde te werk:

1. Heb je bankgegevens of een code gegeven, bel dan meteen je bank, via het nummer op je pas of in de officiële app. Laat je pas blokkeren als je die hebt doorgegeven, laat je transacties in de gaten houden en betwist eventuele afschrijvingen. Een incasso die je niet herkent, kun je via je bank laten terugboeken.
2. Bel je eigen leverancier via het nummer op je rekening. Vraag of er een overstapverzoek loopt en zeg dat je dat niet hebt gegeven. Hoe eerder, hoe makkelijker het te stoppen is.
3. Ben je al overgezet, onthoud dan dat je bij een telefonisch gesloten contract in het algemeen 14 dagen bedenktijd hebt om kosteloos te annuleren (dat geldt in Spanje en in de hele EU; elders check je de lokale consumentenregels). Doe dat schriftelijk en bewaar het bewijs. Ben je zonder toestemming overgezet, dien dan een klacht in bij het nieuwe bedrijf en stap, als het niet reageert, naar je lokale consumentenloket.
4. Bewaar bewijs: het nummer dat belde, het tijdstip, de genoemde naam, de sms'jes en elk contract of e-mailbericht dat je daarna ontvangt.
5. Is er geld gestolen of zijn je gegevens misbruikt, doe dan aangifte. In Spanje bij de Policía Nacional (091) of de Guardia Civil (062); elders bij je nationale politie. Twijfel je over wat je met je gegevens of rekening moet doen, dan geeft in Spanje de 017-hulplijn van INCIBE gratis en vertrouwelijk advies en publiceert de OSI (het Spaanse bureau voor internetveiligheid van gebruikers) waarschuwingen over actieve campagnes; elders neem je contact op met je nationale cyberbeveiligingsinstantie.

Heb je je identiteits- of rekeningnummer gegeven, houd er dan rekening mee dat die gegevens in andere oplichtingen kunnen worden hergebruikt: in wat te doen als je je gegevens hebt gegeven bij telefonische oplichting staan de stappen uitgebreid, en in hoe je je geld terugkrijgt na telefonische oplichting de manieren om afschrijvingen te betwisten.

Veelgestelde vragen

Kan mijn energieleverancier me echt bellen? Ja, en ook verkopers van andere bedrijven bellen om je te laten overstappen. Het telefoontje zelf is niet het probleem; het probleem is gegevens geven of iets accepteren zonder het te controleren. Twijfel je, hang dan op en bel zelf het nummer op je rekening.

Ze hebben me "ja" horen zeggen en het opgenomen. Heb ik nu een contract? Een los "ja" is niet genoeg voor een geldig contract, maar sommige bedrijven gebruiken het om twijfelachtige overstappen door te drukken. Merk je dat je bent overgezet, dien dan een klacht in en gebruik je bedenktijd. We leggen het uit bij de telefonische "ja"-oplichting.

Wordt een sociaal tarief telefonisch aangevraagd? In Spanje wordt het sociale stroomtarief (bono social) aangevraagd via de aangewezen leveranciers met een gereguleerd tarief en zijn er documenten nodig; niemand "activeert" het door je onverwacht te bellen en om je rekeningnummer te vragen. Hetzelfde geldt voor energietoeslagen in andere landen: denk je dat je er recht op hebt, zoek het dan zelf op via officiële kanalen.

Hoe voorkom ik dat ze blijven bellen? Je kunt het bedrijf dat belt vragen je gegevens niet meer voor marketing te gebruiken en je in Spanje inschrijven in de Lista Robinson (het register tegen ongevraagde reclame); veel landen hebben een vergelijkbaar register. Een nummerherkenningsapp zoals NoCall waarschuwt je voordat je opneemt als een nummer al door andere gebruikers is gemeld.

Kort samengevat

Belt "je stroom- of gasleverancier" met een dringende korting of een op handen zijnde prijsverhoging, dan is de regel eenvoudig: geef geen gegevens, zeg geen "akkoord" en bel zelf het nummer op je rekening. Echte aanbiedingen zijn er nog als je ze controleert; nepaanbiedingen verdwijnen. En kwam het nummer je verdacht voor, meld het dan in de spamnummergids zodat anderen het herkennen voordat ze opnemen.