กลลวก "คุณได้รับรางวัล" รู้ทันสายและข้อความประกาศรางวัลปลอม

"คุณได้รับรางวัลใหญ่จากการออกรายการ" หรือ "ยินดีด้วย คุณถูกหวย" ประโยคแบบนี้เข้ามาทางสายโทรศัพท์ SMS หรือแชต และทำงานได้ผลเพราะมันตรงกับความอยากดีที่ทุกคนมีในใจ มิจฉาชีพรู้เรื่องนี้ จึงปรับใช้เรื่องรางวัลเป็นชนิดของการหลอกลวงที่ต่อเนื่องมายาวนานและมีรูปแบบใหม่ ๆ ตลอดเวลา บทความนี้อธิบายว่ากลนี้ทำงานอย่างไร จุดอ่อนอยู่ตรงไหน และควรรายงานต่อใคร

รูปแบบยอดนิยมของกลลวกรางวัลปลอม

มิจฉาชีพปรับรูปแบบให้ดูน่าเชื่อหลายแบบ

• รางวัลจากการออกรายการหรือแบรนด์ อ้างว่าคุณได้รับเลือกเป็นผู้โชคดีจากการซื้อสินค้าหรือสุ่มรายชื่อจากผู้ใช้บริการ
• รางวัลจากการหวยหรือลอตเตอรี่ต่างประเทศ ข้อความที่อ้างว่าคุณถูกรางวัลที่คุณไม่เคยซื้อด้วยซ้ำ โดยเฉพาะรางวัลจากประเทศที่คุณไม่มีความเกี่ยวข้อง
• รางวัลจากโอกาสลุ้นผ่านแอปหรือโซเชียลมีเดีย ที่บอกว่าคุณคือผู้ชนะจากการกดถูกใจหรือแชร์โพสต์ ซึ่งเป็นรูปแบบที่กำลังแพร่หลายในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
• รางวัลที่อ้างเจ้าหน้าที่รัฐหรือหน่วยงานทางการ ซึ่งเป็นชั้นเพิ่มความน่าเชื่อถือแบบผิด ๆ เพราะหน่วยงานรัฐไม่มีระบบประกาศรางวัลทางโทรศัพท์หรือข้อความ

จุดร่วมของทุกแบบคือ คุณไม่เคยสมัครหรือซื้ออะไรที่สัมพันธ์กับรางวัลนั้นจริง ๆ นี่คือสัญญาณที่แม่นยำที่สุด

กลไก "จ่ายก่อนรับรางวัล"

ขั้นตอนที่สองของกลนี้คือการเรียกเก็บเงินก่อนที่รางวัลจะส่งถึงมือ ซึ่งเป็นจุดที่เปิดเผยตัวจริงเสมอ

• ค่าธรรมเนียมการโอนรางวัล ภาษีหรือค่าบริการที่ต้องชำระล่วงหน้า
• การเรียกร้องค่าบัตรหรือค่าบริการพัสดุเพื่อส่งสินค้าที่เป็นรางวัล
• การขอข้อมูลบัตรหรือบัญชีธนาคาร "เพื่อโอนรางวัล" พร้อมด้วย OTP ที่อ้างเป็นรหัสยืนยันการโอนเงินเข้า
• ขั้นสุดท้ายคือการชวนโอนไป "บัญชีที่จัดเก็บรางวัล" หรือชวนกดลิงก์ไปหน้าเว็บปลอมที่ขอข้อมูลบัญชี

หลักการที่ทำให้กลนี้พังทั้งหมดคือ รางวัลที่แท้จริงไม่มีวันขอเงินจากผู้รับ การชำระเงินล่วงหน้าเพื่อรับรางวัลไม่มีอยู่ในกติกาการออกรางวัลที่ถูกต้องตามกฎหมาย คำว่า "ภาษี" หรือ "ค่าธรรมเนียม" ที่บังคับให้จ่ายก่อนรับรางวัลไม่มีพื้นฐานทางกฎหมายในกรณีการออกรางวัลทางการ

จุดสังเกตที่ทำให้รู้ว่าเป็นกลลวก

ถึงแม้จะดูน่าเชื่อ แต่กลลวกประเภทนี้มีรอยต่อที่มองเห็นได้

• คุณไม่ได้สมัครการออกรางวัลนั้น หรือซื้อลอตเตอรี่ต่างประเทศที่อ้าง
• สายหรือข้อความต้องการเร่งให้ตัดสินใจ มีวันหมดอายุ มีข้อความว่าถ้าไม่ติดต่อกลับภายในเวลาที่กำหนด รางวัลจะหมดไป
• ขอข้อมูลส่วนตัวเกินเหตุ เช่น เลขบัตรประชาชน รูปบัตร ข้อมูลบัญชี
• หมายเลขโทรเข้าหรือหมายเลขส่งข้อความเป็นหมายเลขแปลกประหลาดหรือจากต่างประเทศ ไม่ใช่ช่องทางทางการของหน่วยงานหรือแบรนด์ที่อ้าง

ทุกครั้งที่ข้อความหรือสายผสมข้อกล่าวอ้าง "คุณได้รางวัล" กับการขอข้อมูลหรือเงิน ให้ถือว่าเป็นกลลวกจนกว่าจะพิสูจน์ได้ และในทางปฏิบัติมักพิสูจน์ไม่ได้เพราะไม่มีเรื่องจริงอยู่เบื้องหลัง

รายงานที่ไหน และทำอะไรได้

หากได้รับสายหรือข้อความแนวนี้ และยิ่งถ้ามีใครเสียเงินไปแล้ว มีช่องทางรายงานที่ควรใช้

• โทร 191 เพื่อแจ้งเหตุฉ้อโกง หรือยื่นคำร้องที่สถานีตำรวจใกล้บ้าน พร้อมหลักฐานทุกอย่าง
• ยื่นเรื่องผ่านระบบแจ้งความออนไลน์ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ สำหรับกรณีฉ้อโกงออนไลน์
• ร้องเรียนกับสำนักงาน ก.พ. หากเกี่ยวกับการใช้โทรศัพท์หรือ SMS ที่รบกวน
• ติดต่อธนาคารทันทีถ้าโอนเงินไปแล้ว เพื่อขอตรึงบัญชีปลายทางและขอความช่วยเหลือในการตรวจสอบ
• รายงานหมายเลขที่โทรหรือส่งข้อความให้ชุมชนรู้จัก ผ่านแอปอย่าง NoCall ที่รวมรายงานจากผู้ใช้เพื่อเตือนคนอื่นก่อนที่กลลวกเดียวกันจะถึงมือพวกเขา

สรุป

กลวังรางวัลปลอมไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ยังทำงานได้เพราะมันเล่นกับความหวังที่มีในทุกคน กฎที่ควรท่องให้ขึ้นใจคือ รางวัลที่แท้จริงไม่เคยขอเงินก่อน ไม่เคยขอ OTP และไม่เคยบังคับให้ตัดสินใจทันที เมื่อเจอสายหรือข้อความแนวนี้ ให้ปิดสาย ไม่ตอบ และรายงาน เพื่อให้คนที่กำลังจะได้รับสายเดียวกันมีข้อมูลก่อนตกหลุมพราง