SIM-swap: mijn telefoon heeft ineens geen bereik meer, wat moet ik doen?

Je bent thuis, op je werk of op straat, op een plek waar je altijd bereik hebt, en ineens geeft je telefoon "Geen service" of "Alleen noodoproepen" aan. Je herstart hem, maar er verandert niets. De persoon naast je heeft gewoon bereik. Het kan een storing zijn, maar het kan ook gaan om wat SIM-swapping of een frauduleus simkaartduplicaat heet: iemand heeft je provider zover gekregen dat je nummer op een andere kaart (of een eSIM) is geactiveerd. Vanaf dat moment ontvangt hij jouw oproepen en vooral jouw sms'jes met bankcodes. In deze situatie telt elke minuut, en er is een vaste volgorde om te handelen.

Hoe werkt een SIM-swap?

De fraude begint bijna nooit op de dag dat je je bereik kwijt bent. Meestal verloopt het in drie fasen:

1. Ze verzamelen je gegevens. Via een nep-sms of nepmail van je bank, een telefoontje van een zogenaamde helpdesk of gegevens uit eerdere datalekken krijgen ze je naam, identiteitsnummer, telefoonnummer en vaak ook je inloggegevens voor internetbankieren.
2. Ze doen zich bij je provider voor als jou. Met die gegevens, soms met een vervalst document, vragen ze een vervangende simkaart of de activering van een eSIM aan, met als smoes dat de telefoon kwijt of gestolen is – in een winkel, telefonisch of via de klantomgeving.
3. Ze gebruiken je nummer om in je accounts te komen. Zodra de nieuwe simkaart actief is, werkt de jouwe niet meer. Nu ontvangen zij de verificatiecodes per sms en kunnen ze overboekingen goedkeuren, kaarten aan een mobiele wallet toevoegen, de wachtwoorden van je e-mail wijzigen of je WhatsApp overnemen.

Daarom slaan ze vaak buiten kantooruren of in het weekend toe: ze rekenen erop dat het uren duurt voordat je het merkt.

Wat zijn de waarschuwingssignalen?

• Je verliest ineens je bereik op een plek waar je het altijd hebt, en opnieuw opstarten helpt niet.
• Kort daarvoor kreeg je een sms of e-mail van je provider over een simwissel, een eSIM-activering of een wijziging van gegevens die jij niet hebt aangevraagd.
• Je krijgt meldingen van je bank of e-maildienst over nieuwe aanmeldingen, wachtwoordwijzigingen of een nieuw apparaat.
• WhatsApp logt je uit met de melding dat je nummer op een andere telefoon is geregistreerd.
• Een paar dagen eerder kreeg je een sms of telefoontje "van je bank" waarin om gegevens of codes werd gevraagd, en die heb je gegeven.

Eén signaal alleen bewijst niets. Geen bereik plus welke melding dan ook over wijzigingen in je accounts is reden genoeg om nu in actie te komen.

Wat doe ik nu meteen?

Volg deze volgorde. Je hebt een andere telefoon nodig (van een familielid, een collega of een vaste lijn) of internet via wifi.

1. Bel je provider vanaf een andere telefoon. Gebruik het officiële klantenservicenummer van de website of je factuur, nooit een nummer dat je per sms is toegestuurd. Vraag of er een vervangende simkaart of eSIM voor je nummer is uitgegeven. Zo ja, vraag dan om die simkaart direct te blokkeren en vast te leggen dat de aanvraag frauduleus was.
2. Bel je bank op het officiële nummer. Dat op de achterkant van je pas of op de website. Leg uit dat je een SIM-swap vermoedt en vraag om internetbankieren, passen en overboekingen te blokkeren tot alles is opgehelderd. Bankier je bij meerdere banken, bel ze dan allemaal.
3. Neem je e-mail terug. Wijzig vanaf een computer of tablet op wifi het wachtwoord van je belangrijkste e-mailadres: dat is de sleutel om al je andere accounts te resetten. Log alle sessies uit en controleer of er geen automatisch doorsturen of nieuw herstelnummer is toegevoegd.
4. Controleer je transacties. Log in bij internetbankieren (als dat nog lukt) of vraag de bank om een overzicht van recente transacties, nieuwe virtuele kaarten en geautoriseerde apparaten. Maak screenshots van alles wat je niet herkent.
5. Waarschuw je contacten. Als ze je WhatsApp hebben overgenomen, kunnen ze je familie in jouw naam om geld vragen. Een bericht vanaf een ander account of een telefoontje volstaat: "Mijn nummer is gestolen. Als ik jullie om geld vraag, ben ik het niet."
6. Bewaar bewijs. Noteer hoe laat je je bereik kwijtraakte, maak screenshots van de waarschuwings-sms'jes en -mails en schrijf de namen op van de mensen die je bij de provider en de bank hebt gesproken.

Wacht niet af "of het bereik terugkomt". Elke minuut dat de fraudeur je nummer in handen heeft, is een minuut waarin hij verificatiecodes kan ontvangen.

En als er al geld weg is?

Het is niet jouw schuld: deze fraude maakt misbruik van zwakke plekken in identiteitscontroles waar jij geen invloed op hebt.

1. Vraag je bank schriftelijk om de transacties als niet-geautoriseerd te registreren en vraag terugbetaling aan. Voor betalingen die je niet hebt goedgekeurd heb je het recht om te claimen, en hoe sneller je ze meldt, hoe beter.
2. Doe aangifte. In Spanje bij de Policía Nacional (091) of de Guardia Civil (062); elders bij de politie in je eigen land. Neem al het bewijs mee: het tijdstip van het bereikverlies, de ontvangen meldingen, de banktransacties en de bevestiging van de provider dat er een vervangende simkaart is uitgegeven. Bank en provider zullen om een kopie van de aangifte vragen.
3. Dien een klacht in bij je provider omdat hij de simkaart heeft uitgegeven zonder je identiteit te controleren. Vraag schriftelijk wanneer, waar en hoe die werd aangevraagd.
4. Heb je advies nodig? In Spanje bel je 017 van INCIBE, de gratis en vertrouwelijke hulplijn voor cyberveiligheid, en vind je op de website van de OSI (het Spaanse bureau voor de veiligheid van internetgebruikers) handleidingen om accounts te herstellen. Elders kun je terecht bij het nationale cyberveiligheidscentrum of een fraudehelpdesk.

Voel je je in gevaar of word je bedreigd, bel dan 112.

Hoe je je geld terugvraagt, lees je in hoe je geld terugkrijgt na telefoonfraude.

Hoe voorkom ik dat het opnieuw gebeurt?

• Gebruik sms niet als tweede factor als er een alternatief is: een authenticator-app of een beveiligingssleutel is niet afhankelijk van je simkaart.
• Stel een pincode in op je simkaart en vraag je provider of je een wachtwoord of extra controle kunt toevoegen voor wijzigingen aan je abonnement.
• Deel nooit persoonsgegevens of codes via telefoon of sms, ook niet als het op je bank lijkt. Je bank vraagt je nooit om codes of wachtwoorden. Twijfel je, lees dan hoe je controleert of een telefoontje of sms van je bank echt is.
• Zet meldingen aan van je bank en e-maildienst, zodat je direct hoort van elke wijziging.
• Een app als NoCall helpt je de frauduleuze sms'jes en telefoontjes te herkennen waarmee zulke aanvallen meestal beginnen, voordat je je gegevens afgeeft.

Veelgestelde vragen

Kan het niet gewoon een storing zijn? Ja. Netwerkstoringen bestaan. Maar als je op een plek bent waar je normaal bereik hebt, anderen bij dezelfde provider wel signaal hebben en je daarnaast meldingen krijgt over wijzigingen in je accounts, behandel het dan als fraude tot je provider het tegendeel bevestigt. Even bellen om het te checken kost vijf minuten.

Krijg ik mijn nummer terug? Ja. De provider kan de frauduleuze simkaart blokkeren en jou na een identiteitscontrole een nieuwe geven. Je nummer blijft van jou.

Ik heb een eSIM, kan het mij ook overkomen? Ja. De fraude kan bestaan uit het activeren van een eSIM op een ander apparaat. De signalen en stappen zijn hetzelfde.

Wat doe ik met WhatsApp? Zodra je je nummer terug hebt, registreer je WhatsApp opnieuw: de verificatiecode komt dan bij jou binnen en de fraudeur verliest de toegang. Zet daarna verificatie in twee stappen met een pincode aan.

Kort samengevat

Heb je ineens en zonder verklaring geen bereik meer, handel dan alsof het een SIM-swap is: bel vanaf een andere telefoon je provider en je bank, neem je e-mail terug, waarschuw je contacten, bewaar bewijs en doe aangifte. Vind je het nummer dat je eerder om gegevens vroeg verdacht, meld het dan in de spamnummergids van NoCall: het kan voor de volgende persoon het eerste stukje van deze fraude zijn.