Telefonla anket için arıyorlar: gerçek araştırma mı, satış ya da veri toplama bahanesi mi?
Gerçek bir anket senden para, kart, banka ya da şifre bilgisi istemez ve bir şey satmaz. TÜİK telefonla da anket yapar; ama hiçbir araştırmada anne kızlık soyadı, banka hesabı ya da kredi kartı bilgisi sormadığını açıkça yazıyor. Emin değilsen kapat ve kurumu kendi numarasından ara.
Bu makaleyi özetleyin:
Telefonla anket yapmak yasak değil; ama gerçek bir anket senden para, kart numarası, banka bilgisi, şifre ya da SMS kodu istemez ve sonunda bir şey satmaz. Bunlardan biri olursa görüşmeyi bitir. Arayanın gerçekten söylediği kurum olup olmadığını öğrenmenin tek güvenilir yolu, o kurumu resmî numarasından kendin aramaktır.
Kim gerçekten telefonla anket yapar?
- TÜİK. Türkiye İstatistik Kurumu’nun hanehalkı araştırmalarıyla ilgili sık sorulan sorular sayfasına göre görüşmeler telefonla da yapılır: Alo 124 TÜİK Çağrı Merkezi’nden ya da kurumun diğer kurumsal hatlarından aranabilirsin. Sorular sağlık, çalışma durumu, eğitim, tüketim harcamaları ve gelir gibi konularda olabilir.
- Hizmet aldığın şirketler. Bir alışveriş ya da çağrı merkezi görüşmesinden sonra memnuniyet anketi yapılabilir.
- Araştırma şirketleri ve üniversiteler. Kamuoyu ve pazar araştırmaları için arayabilirler.
TÜİK’ten arandığımı nasıl doğrularım?
TÜİK’in aynı sayfasında şunlar yazıyor:
- Hiçbir araştırmada anne kızlık soyadı, banka hesap bilgileri ya da kredi kartı bilgileri gibi özel bilgiler sorulmaz.
- Hiçbir araştırmada imza istenmez.
- Eve gelen görevliden kurum kimlik kartını göstermesini mutlaka iste; resmî görev onayını da isteyebilirsin.
- Görevli hakkında, yerleşim yerinin bağlı olduğu TÜİK bölge müdürlüğünden bilgi alabilirsin.
Telefonda emin olamadıysan görüşmeyi kes ve Alo 124’ü kendin ara. TÜİK’in Alo 124 sayfasına göre çağrı merkezi hafta sonu ve resmî tatiller hariç hafta içi 09.00-18.00 arasında hizmet veriyor ve anket çalışmalarıyla ilgili bilgi bu hattan alınabiliyor. Kurumun sitesindeki santral numarası 0312 454 70 00.
TÜİK anketine cevap vermek zorunda mıyım?
TÜİK’e göre evet: 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun 54. maddesi uyarınca istenen bilgilerin verilmemesi durumunda idari para cezası uygulanıyor ve ceza, bilgi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Aynı sayfa, verdiğin bilgilerin idari, adli ve askerî hiçbir organa, makama ya da kişiye verilemeyeceğini de belirtiyor.
Bu zorunluluk yalnızca gerçek TÜİK araştırmaları için geçerli. “Cevap vermezseniz ceza alırsınız” diyen ama kendini doğrulatmayan bir arayan için önce yukarıdaki kontrolü yap.
Özel şirket anketlerine katılmak zorunda mıyım?
TÜİK’in anlattığı yükümlülük kendi araştırmalarıyla ilgili. Bir şirketin pazar araştırmasına ya da memnuniyet anketine katılmak istemiyorsan “ilgilenmiyorum, numaramı listenizden çıkarın” demen yeterli.
Anket satışa dönerse?
O zaman anket değil, pazarlama aramasıdır ve kuralları farklıdır:
- 6563 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınarak gönderilebilir.
- İYS’nin sık sorulan sorular sayfasında yer alan Ticaret Bakanlığı görüşüne göre şirketler, satın alınan mal ya da hizmetten sonra, herhangi bir ürün ya da hizmet özendirilmeden ve makul bir süre içinde, müşterilerine yalnızca bir defaya mahsus memnuniyet anketi gönderebilir.
- Onay vermediğin bir şirket “anket” diye arayıp ürün tanıtıyorsa İYS’den onay durumunu kontrol et; ret bildiriminden üç iş günü sonra hâlâ arıyorsa TİSS üzerinden şikâyet edebilirsin.
Hangi sorular alarm işaretidir?
- T.C. kimlik numarası, kart numarası, banka hesabı, internet bankacılığı şifresi.
- Telefonuna gelen bir kodu okumanı istemek.
- “Ankete katıldığınız için hediye kazandınız, kargo ücretini ödeyin.”
- Evde kimlerin yaşadığı, ne zaman evde olmadığın gibi araştırmayla ilgisi anlaşılmayan ayrıntılar.
- Acele ettirme, soruları neden sorduğunu açıklayamama.
Adalet Bakanlığı’nın uyarı sayfası banka şifresi, telefon şifresi ve kimlik bilgisi gibi özel bilgilerin kimseyle paylaşılmamasını öneriyor.
Verdiğim bilgiler ne olacak?
Anketi yapan kuruma kişisel verilerinle ilgili soru sorabilirsin. KVKK’nın ilgili kişinin hakları sayfasına göre verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, hangi amaçla işlendiğini bilme ve silinmesini isteme hakkın var. Araştırmayı kimin adına yaptıklarını ve numaranı nereden aldıklarını söyleyemeyen bir arayana cevap verme.
Kısaca ne yapayım?
- Kurumun adını, araştırmanın konusunu ve ne kadar süreceğini sor.
- Para, kart, şifre ya da kod istenirse kapat.
- Şüphen varsa kurumu resmî numarasından kendin ara (TÜİK için Alo 124).
- Numarayı NoCall’de arat; başkalarının aynı “anket” için ne yazdığına bak.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.
Kaynaklar ve inceleme
İncelendi:
- TÜİK – Cevaplayıcı Bilgilendirme: Hanehalkı/Fert Araştırmaları Sıkça Sorulan Sorular
- TÜİK – Alo 124 Çağrı Merkezi
- İleti Yönetim Sistemi – Sıkça Sorulan Sorular
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (İYS sitesindeki metin)
- KVKK – İlgili Kişinin Hakları
- Ticaret Bakanlığı – Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi (TİSS)
- Adalet Bakanlığı Mağdur Bilgi – Kendinizi Dolandırıcılıktan Koruyun
Numaralandırma, operatör araçları ve bildirim prosedürleri değişebilir. Hassas adımları bağlantısı verilen resmî kurumdan doğrulayın.
Makale ayrıntıları
Şüpheli aramaları ve mesajları fark etmek için pratik bağlamla NoCall tarafından incelenmiş editöryel içerik.
Şüpheli bir arama mı aldınız?
Veri paylaşmadan, geri aramadan veya herhangi bir bağlantıya tıklamadan önce numarayı NoCall'da arayın.
Spam olarak bildirilip bildirilmediğini kontrol etmek için bir telefon numarası veya şirket adı (Ziraat Bankası, Turkcell ve Vodafone...) arayın.
Araştırmaya devam edin
Toplulukça bildirilen bu önekler ve dizinlerden kimin aradığını öğrenin.

