EditöryelRehberler

Telefonla ya da SMS ile bağış istiyorlar: kuruluşun gerçek olduğunu nasıl anlarım?

Telefonda bağış yapma, kart bilgisi verme. Türkiye’de yardım toplamak izne bağlıdır: izni kaymakamlık ya da valilik verir, toplayanlara fotoğraflı kimlik belgesi düzenlenir; izin almadan toplayabilen kuruluşların listesini İçişleri Bakanlığı yayımlıyor. Bağışını kuruluşun resmî kanalından kendin yap.

Bu makaleyi özetleyin:

Biri arayıp ya da mesaj atıp “hasta bir çocuk”, “afetzedeler”, “öğrenci bursu” ya da bir dernek adına bağış istiyorsa telefonda ödeme yapma ve kart bilgisi verme. Yardım etmek istiyorsan kuruluşun adını al, izni olup olmadığını kontrol et ve bağışını kuruluşun resmî sitesi ya da banka hesabı üzerinden kendin yap.

Türkiye’de kim bağış toplayabilir?

Yardım toplama, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’na tabidir. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün yardım toplama sayfasında özetlendiği gibi:

  • Kanun’un 3. maddesine göre gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler kamu yararına uygun amaçlarla yardım toplayabilir.
    1. maddeye göre kişiler ve kuruluşlar yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamaz.
    1. maddeye göre izin; faaliyet tek ilçedeyse kaymakamlıktan, bir ilin birden fazla ilçesindeyse o ilin valiliğinden, birden fazla ilde yürütülecekse toplayanın yerleşim yerinin bulunduğu ilin valiliğinden alınır.

Kanun metninde iki ayrıntı daha var: izin süresi bir yılı geçemez (10. madde) ve yardım toplama faaliyetinde görev alacaklara, faaliyetin konusunu ve süresini de belirten fotoğraflı bir kimlik belgesi verilir (15. madde).

Herkesin izin alması mı gerekiyor?

Hayır. 6. maddeye göre kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabileceğini Cumhurbaşkanı belirleyip ilan eder. Bu kuruluşların dernek ve vakıf olarak ayrı ayrı listelerine Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün “İzin Almadan Yardım Toplama Hakkına Sahip Kuruluşlar” sayfasından ulaşılıyor. Arayan kişi tanınmış bir kuruluşun adını veriyorsa önce bu listeye bak; listede olması kuruluşun gerçek olduğunu gösterir, seni arayanın o kuruluştan olduğunu göstermez.

Telefon ve SMS ile bağış toplanabilir mi?

Kanun’un 5. maddesi yardımın makbuzla, kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak ya da “bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tâbi tutmuş sistemler” kullanılarak toplanabileceğini söylüyor. Yani elektronik yöntemler mümkün; ama izinli bir kampanyanın izni, banka hesabı ve sorumluları bellidir. İzinsiz kampanyalar için Kanun yaptırım öngörüyor: izin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir; 29. maddeye göre izinsiz yardım toplayanlara, internet ortamında yapılanlar dâhil, idari para cezası verilir.

Arayan kişiye ne sormalıyım?

  1. Kuruluşun tam adı ve hangi ilde kayıtlı olduğu.
  2. Bu kampanya için izni hangi valilik ya da kaymakamlığın verdiği (ya da kuruluşun izin almadan toplayabilenler listesinde olup olmadığı).
  3. Bağışın hangi resmî hesaba yapılacağı ve makbuz verilip verilmeyeceği.

Cevaplar bulanıksa, kişi sinirleniyor ya da “hemen şimdi” diye bastırıyorsa görüşmeyi bitir. Gerçek bir kuruluş, bağışını yarın kendi sitesinden yapmana itiraz etmez.

Hangi işaretler dolandırıcılığı gösterir?

  • Bağışın bir kişinin şahsi hesabına, IBAN’ına ya da kripto cüzdanına istenmesi.
  • Telefonda kart numarası, son kullanma tarihi, güvenlik kodu ya da SMS ile gelen şifrenin istenmesi.
  • Duyguya yüklenen ama doğrulanamayan bir hikâye ve aşırı acele.
  • Mesajdaki bağlantının kuruluşun bilinen sitesinden farklı bir adrese gitmesi.
  • Kuruluşun adının tanınmış bir kurumunkine çok benzemesi ama aynı olmaması.

Türkiye Bankalar Birliği’nin TRT Haber’in aktardığı uyarısı burada da geçerli: bağlantılara kaynağından emin olmadan tıklama, şifrelerini kimseyle paylaşma, hizmet alınan kuruluşu resmî iletişim kanallarından doğrula.

Nasıl doğrularım?

  1. Kuruluşun adını al ve telefonu kapat.
  2. Kuruluşun resmî sitesini kendin bul; mesajdaki bağlantıyı kullanma. Sitedeki iletişim numarasından arayıp böyle bir kampanya ve arama olup olmadığını sor.
  3. İzin almadan toplayabilen kuruluşlar listesine bak.
  4. Emin olamıyorsan valiliğe sor: Genel Müdürlük, yardım toplama iş ve işlemleri hakkında ayrıntılı bilgi için valilikler bünyesindeki il dernekler müdürlüklerini gösteriyor.
  5. Arayan numarayı NoCall’de arat.

Para gönderdim, sonra şüphelendim. Ne yapmalıyım?

  1. Kartla ödediysen ya da kart bilgisi verdiysen bankanı hemen ara.
  2. Dekontu, mesajları, arayan numarayı ve hesap bilgilerini sakla.
  3. Şikâyetçi ol: Adalet Bakanlığı’nın dolandırıcılık sayfasına göre en yakın karakola veya savcılığa gidebilirsin. Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi, dolandırıcılığın dinî inanç ve duyguların istismar edilmesiyle ya da vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenmesini nitelikli dolandırıcılık sayıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.

N
Yazan: NoCall ekibi
NoCall Editöryel
3 dk okuma
#sahte bağış#yardım toplama izni#sahte dernek#bağış dolandırıcılığı#Yardım Toplama Kanunu#valilik

Kaynaklar ve inceleme

İncelendi:

Numaralandırma, operatör araçları ve bildirim prosedürleri değişebilir. Hassas adımları bağlantısı verilen resmî kurumdan doğrulayın.

Makale ayrıntıları

Şüpheli aramaları ve mesajları fark etmek için pratik bağlamla NoCall tarafından incelenmiş editöryel içerik.

Yazar: NoCall ekibi3 dk okuma

Şüpheli bir arama mı aldınız?

Veri paylaşmadan, geri aramadan veya herhangi bir bağlantıya tıklamadan önce numarayı NoCall'da arayın.

Spam olarak bildirilip bildirilmediğini kontrol etmek için bir telefon numarası veya şirket adı (Ziraat Bankası, Turkcell ve Vodafone...) arayın.