چطور بفهمیم تماس یا پیامک بانک واقعی است

چطور بفهمیم تماس یا پیامک بانک واقعی است

«از واحد امنیت بانک تماس می‌گیریم. برداشت مشکوکی از حساب شما دیده‌ایم و باید هویتتان را تأیید کنیم.» یا پیامک: «حساب شما مسدود خواهد شد. اطلاعاتتان را اینجا تأیید کنید.» جعل هویت بانک از قدیمی‌ترین و مؤثرترین ترفندهای کلاهبرداری تلفنی است، نه به این دلیل که کلاهبرداران نابغه فناوری‌اند، بلکه چون سناریو را به کمال رسانده‌اند: عجله، اقتدار و راه‌حلی که به اقدام فوری و بی‌فکر شما بستگی دارد.

خبر خوب: لازم نیست بتوانید همان لحظه تماس واقعی را از جعلی تشخیص دهید. هیچ‌کس نمی‌تواند، چون شماره روی صفحه قابل جعل است و سناریوها کارمندان واقعی را خوب تقلید می‌کنند. چیزی که لازم دارید یک روش است که بدون نیاز به تصمیم‌گیری کار کند. آن روش را در ادامه می‌خوانید.

روش: خودتان قطع کنید، خودتان تماس بگیرید

هم برای تماس و هم برای پیامک کار می‌کند و سه قدم دارد:

1. در ارتباطی که به شما رسیده هیچ کاری نکنید. اطلاعات ندهید، روی لینک نزنید، کلیدی را فشار ندهید، چیزی نصب نکنید و کدهایی را که برایتان می‌آید بلند نخوانید. اگر تماس است، مؤدبانه خداحافظی و قطع کنید. قطع کردن تماس بانک واقعی هیچ اشکالی ندارد: دوباره تماس می‌گیرند یا کارتان را از کانال دیگری انجام می‌دهید.
2. خودتان کانال رسمی را باز کنید. با شماره بانک تماس بگیرید (شماره پشت کارت یا شماره‌ای که در سایت رسمی بانک، با نشانی تایپ‌شده توسط خودتان، آمده است) یا اپلیکیشن رسمی بانک را باز کنید که از منبعی معتبر نصب کرده‌اید. هرگز از شماره‌ای که با شما تماس گرفته یا لینکی که فرستاده‌اند استفاده نکنید.
3. همان‌جا بررسی کنید. اگر برداشت مشکوک، حساب مسدود یا کار معوقی وجود داشته باشد، در گردش حساب دیده می‌شود یا کارمند واقعی آن را تأیید می‌کند. اگر چیزی نبود، پیام جعلی بوده است.

همین. نکته در فهمیدن دلیل کارکرد آن است: کانال را شما انتخاب می‌کنید، پس برای کلاهبردار فرقی نمی‌کند شماره را جعل کرده یا سایت بانک را کپی کرده باشد. فریب او درون تماس یا پیامک زندگی می‌کند؛ به محض اینکه از آن بیرون بیایید، دستش خالی می‌ماند.

همین روش برای بررسی پیام‌های سازمان امور مالیاتی یا تأمین اجتماعی، پیامک جعلی جریمه رانندگی و پیامک جعلی پست هم کار می‌کند؛ راهنمای پیام‌های مالیاتی و تأمین اجتماعی و پیامک جعلی پست را در بخش موقعیت‌ها ببینید. یک بار یادش بگیرید، برای همه چیز به کارتان می‌آید.

آنچه بانک واقعی هرگز از شما نمی‌خواهد

این فهرست را به خاطر بسپارید، چون هنگام تردید آزمون سریع شماست:

• رمز کارت، رمز دوم یا رمز ورود به اینترنت‌بانک و موبایل‌بانک. بانک واقعی ممکن است از شما بخواهد در اپلیکیشن یا سایت خودش وارد شوید؛ هرگز نمی‌خواهد رمزهایتان را پشت تلفن یا با پیامک بگویید.
• کدهایی که با پیامک می‌رسند (رمز یک‌بارمصرف یا رمز پویا). این کدها تراکنش‌ها را تأیید می‌کنند. کسی که آن‌ها را پشت تلفن می‌خواهد، می‌خواهد تراکنشی را که خودش شروع کرده با دست شما تأیید کند. این تله اصلی تقریباً همه ویشینگ‌های بانکی است.
• نصب اپلیکیشن کنترل از راه دور (AnyDesk، TeamViewer و مانند آن‌ها) «برای کمک به شما». هیچ بانکی چنین کاری نمی‌کند. این قدمِ پیش از خالی کردن حسابتان جلوی چشم خودتان است.
• انجام انتقال «آزمایشی» یا «برای لغو کلاهبرداری». انتقال‌هایی که خودتان انجام می‌دهید برگشت‌ناپذیرند. بانک هرگز برای محافظت از شما نمی‌خواهد پشت تلفن پول جابه‌جا کنید.
• اقدام بدون قطع تماس. «قطع نکنید، فوری است، اگر قطع کنید برداشت انجام می‌شود.» عجله ابزار کلاهبردار است. بانک واقعی ترجیح می‌دهد بررسی کنید تا اینکه سریع اطاعت کنید.

رایج‌ترین انواع و سناریوی آن‌ها

• برداشتی که نمی‌شناسید. «خرید بزرگی از یک فروشگاه لوازم الکترونیکی با کارت شما انجام شده؛ تأییدش می‌کنید؟» می‌گویید نه و شما را برای «لغو» آن راهنمایی می‌کنند: نصب چیزی، دادن کدها، انجام انتقال. کل نمایشِ بعد از «نه» همان کلاهبرداری است.
• مسدود شدن حساب با پیامک. لینکی به سایتی کاملاً شبیه سایت بانک که در آن نام کاربری و رمز را وارد می‌کنید. از آنجا به بعد آن‌ها کار را دست می‌گیرند.
• کارمند جعلی که «از شما محافظت می‌کند». مؤدب، حرفه‌ای و با اطلاعات پایه شما (نام، بخشی از کد ملی، چند رقم آخر کارت: همه این‌ها در نشت اطلاعات پخش می‌شود). حرفه‌ای بودن چیزی را تأیید نمی‌کند؛ فقط کانال تأیید می‌کند.
• تأیید ساختگی در اپلیکیشن. از شما می‌خواهند «برای تأیید هویت» کدی را وارد کنید یا چیزی را در اپلیکیشن بانک تأیید کنید، در حالی که در واقع انتقال یا پرداختی را تأیید می‌کنید که خودشان شروع کرده‌اند. همیشه ببینید دقیقاً چه چیزی را تأیید می‌کنید.

اگر اطلاعات یا کدها را داده‌اید چه کنید

1. فوراً با بانک تماس بگیرید (شماره پشت کارت یا شماره‌ای که در سایت رسمی بانک آمده) و ماجرا را توضیح دهید. بخواهید کارت‌ها را مسدود کنند، تراکنش‌های در جریان را متوقف کنند و رمزهای ورودتان را عوض کنید.
2. گردش حساب روزهای بعد را بررسی کنید و پیامک یا اعلان تراکنش‌ها را فعال نگه دارید.
3. با اسکرین‌شات‌ها و شماره تماس‌گیرنده به بخش جرایم سایبری پلیس گزارش دهید.
4. شماره را در فهرست شماره‌های مزاحم گزارش دهید تا علامت بخورد.
5. در وبلاگ NoCall بخوانید در ساعت اول پس از کلاهبرداری تلفنی چه کنید.

پرسش‌های کوتاه

شماره‌ای که روی صفحه می‌بینم ثابت نمی‌کند بانک خودم است؟ نه. شناسه تماس‌گیرنده قابل جعل است (به آن اسپوفینگ می‌گویند) و کلاهبرداران دقیقاً از شماره‌های واقعی بانک‌ها استفاده می‌کنند تا اگر جست‌وجویش کنید، معتبر به نظر برسد. به همین دلیل قانون این است که هرگز درون تماس تصمیم نگیرید.

اگر تماس بگیرند و نام، کد ملی و موجودی‌ام را بدانند چه؟ اطلاعات شخصی در نشت اطلاعات پخش می‌شود و موجودی را می‌شود با کلی‌گویی سرهم کرد («یک برداشت قابل‌توجه»). اینکه چیزهایی درباره شما می‌دانند، آن‌ها را بانک شما نمی‌کند. باز هم همان روش را به کار ببرید.

می‌توانم چیزی از آن‌ها بپرسم تا خودم تأییدشان کنم؟ می‌توانید نام کارمند و شماره پیگیری را بپرسید... و بعد قطع کنید و خودتان با بانک تماس بگیرید تا بررسی کنید. هر «تأییدی» که بدون قطع تماس انجام شود، چیزی را تأیید نمی‌کند.

اگر تماس بانک را قطع کنم ناراحت می‌شود؟ نه. بدون احساس گناه قطع کنید و خودتان با شماره رسمی تماس بگیرید. این دقیقاً همان کاری است که واحد امنیت بانک از شما انتظار دارد.

قانون را در یک جمله به خاطر بسپارید: اگر بانک با شما تماس گرفت، آنجا هیچ کاری نکنید؛ قطع کنید، خودتان کانال رسمی را باز کنید و بررسی کنید. آن را با اطرافیانتان در میان بگذارید: همین یک جمله می‌تواند جلوی بسیاری از ضررها را بگیرد.