Proszą o darowiznę przez telefon lub SMS: jak sprawdzić organizację?
Nie wpłacaj pod presją rozmowy. Sprawdź organizację w wykazie organizacji pożytku publicznego NIW i w KRS, numer charytatywnego SMS-a w rejestrze UKE, a pieniądze przekaż samodzielnie na rachunek z oficjalnej strony organizacji.
Podsumuj ten artykuł z
Gdy ktoś dzwoni lub pisze z prośbą o darowiznę, nie wpłacaj w trakcie rozmowy. Zapisz nazwę organizacji, rozłącz się, sprawdź ją w oficjalnych rejestrach i, jeśli chcesz pomóc, przekaż pieniądze samodzielnie na rachunek podany na jej oficjalnej stronie.
Jak działają fałszywe zbiórki?
Policja w komunikacie z 19 listopada 2026 r. opisuje typowy schemat: dramatyczna historia chorego dziecka, ofiar tragedii lub zwierzęcia wymagającego leczenia, poruszające zdjęcia i presja czasu. Przestępcy podszywają się też pod znane organizacje charytatywne albo przejmują konta w mediach społecznościowych i publikują apel w imieniu znajomych. Pieniądze trafiają do oszustów, a nie do potrzebujących.
Policja podaje świeży przykład: po listopadowym zamachu w Krakowie pojawiły się fałszywe zbiórki dla poszkodowanych, a Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie apelowała o dokładne sprawdzanie organizatorów i numerów rachunków.
Przez telefon i SMS mechanizm jest taki sam, tylko presja większa, bo rozmówca oczekuje decyzji od razu.
Jak sprawdzić organizację?
- Poproś o pełną nazwę i numer KRS. Prawdziwa fundacja lub stowarzyszenie poda je bez wahania.
- Sprawdź status organizacji pożytku publicznego. Narodowy Instytut Wolności prowadzi wykaz organizacji uprawnionych do otrzymania 1,5% podatku. Wyszukiwarka pozwala szukać po numerze KRS, NIP lub nazwie.
- Wejdź na stronę organizacji samodzielnie, wpisując adres ręcznie lub przez wyszukiwarkę, i porównaj numer rachunku z tym, który podał rozmówca.
- Zadzwoń do organizacji pod numer z jej strony i zapytaj, czy prowadzi akcję telefoniczną.
Związek Banków Polskich i partnerzy kampanii, którą opisuje Policja, radzą: zanim wpłacisz, sprawdź organizatora, korzystaj wyłącznie ze znanych i zaufanych platform pomagania, zachowaj ostrożność wobec apeli wywołujących silne emocje i zweryfikuj informacje w kilku wiarygodnych źródłach.
Czy zbiórka musi być gdzieś zarejestrowana?
To zależy od formy. Ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych dotyczy zbierania ofiar w gotówce lub w naturze w miejscu publicznym, na przykład na ulicy. Taka zbiórka może się odbyć dopiero po zgłoszeniu i zamieszczeniu informacji na ogólnopolskim portalu zbiórek publicznych (art. 5), a osoby kwestujące muszą mieć identyfikatory z imieniem i nazwiskiem, nazwą i celem zbiórki, jej organizatorem oraz numerem (art. 8).
Prośba o przelew albo SMS nie jest zbieraniem gotówki w miejscu publicznym, więc tej ustawie nie podlega i w portalu zbiórek jej nie znajdziesz. Brak wpisu niczego wtedy nie dowodzi. Tym ważniejsze jest sprawdzenie samej organizacji.
A charytatywny SMS?
Charytatywny SMS to usługa o podwyższonej opłacie. Play wyjaśnia, że dzięki płatnym usługom można przekazać środki na akcję charytatywną, a operator jedynie pośredniczy w płatności. Zgodnie z Prawem komunikacji elektronicznej:
- podmiot realizujący taką usługę zgłasza ją do Prezesa UKE, podając m.in. swoją nazwę i adres, numer, cenę oraz przedmiot usługi; „działalność charytatywna” jest jedną z kategorii (art. 346);
- Prezes UKE prowadzi jawny rejestr numerów, a operator może uruchomić usługę tylko wtedy, gdy jest do niego wpisana (art. 345);
- wraz z numerem trzeba podać cenę brutto i nazwę podmiotu realizującego usługę (art. 341).
Zanim wyślesz SMS, sprawdź więc numer w rejestrze i porównaj go z tym, który organizacja podaje na swojej stronie.
Jakie sygnały powinny mnie zatrzymać?
- Rozmówca naciska, żeby wpłacić natychmiast, i nie chce, żebyś oddzwonił.
- Prosi o kod BLIK, dane karty albo kod z SMS-a. CSIRT KNF wymienia kody BLIK i płatności kartą wśród sposobów, którymi oszuści wyprowadzają pieniądze.
- Podaje rachunek osoby prywatnej zamiast rachunku organizacji.
- Nie potrafi podać numeru KRS ani adresu strony.
Pamiętaj też, że telefon z ofertą handlową wymaga Twojej wcześniejszej zgody, o czym przypomina UOKiK. Jeśli „zbiórka” okazuje się sprzedażą, masz prawo zakończyć rozmowę i zażądać usunięcia numeru.
Wpłaciłem i mam wątpliwości. Co teraz?
- Od razu skontaktuj się z bankiem: przy szybkiej reakcji bywa możliwe zatrzymanie transakcji.
- Zachowaj numer telefonu, treść SMS-ów i potwierdzenie przelewu.
- Zgłoś sprawę na Policji.
- Fałszywy SMS z linkiem przekaż na bezpłatny numer 8080, a fałszywą stronę zgłoś przez incydent.cert.pl.
Numer, z którego proszono o darowiznę, możesz sprawdzić i zgłosić w NoCall.
To informacje ogólne, a nie porada prawna.
Źródła i weryfikacja
Zweryfikowano:
- Policja – Bankowcy dla CyberEdukacji: Fałszywa zbiórka charytatywna
- Sejm RP (ELI) – Ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych, tekst jednolity (Dz.U. 2020 poz. 1672)
- Narodowy Instytut Wolności – Wykaz organizacji pożytku publicznego (1,5%)
- Sejm RP (ELI) – Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (Dz.U. 2024 poz. 1221)
- UKE – Zmiany w zakresie zgłaszania informacji do dotychczasowego Rejestru Premium
- Play – Numery premium: limity i blokady
- UOKiK Prawa konsumenta – Pytania i odpowiedzi: telemarketing
- CSIRT KNF – Voice phishing: pełny schemat oszustwa
- CERT Polska – Kontakt (zgłoś incydent, numer 8080)
Numeracja, narzędzia operatorów i procedury zgłaszania mogą się zmieniać. Wrażliwe działania zweryfikuj u oficjalnego organu wskazanego w linku.
Szczegóły scenariusza
Treść redakcyjna sprawdzona przez NoCall z praktycznymi instrukcjami na każdą podejrzaną sytuację.
Otrzymałeś podejrzane połączenie?
Wyszukaj numer w NoCall, zanim udostępnisz dane, oddzwonisz lub klikniesz jakikolwiek link.
Wyszukaj numer telefonu lub nazwę firmy (PGE, Orange i Play...), aby sprawdzić, czy został zgłoszony jako spam.
Badaj dalej
Sprawdź, kto dzwoni z tych zgłoszonych przez społeczność prefiksów i katalogów.

