RedakcjaPoradniki

Proszą o darowiznę przez telefon lub SMS: jak sprawdzić organizację?

Nie wpłacaj pod presją rozmowy. Sprawdź organizację w wykazie organizacji pożytku publicznego NIW i w KRS, numer charytatywnego SMS-a w rejestrze UKE, a pieniądze przekaż samodzielnie na rachunek z oficjalnej strony organizacji.

Podsumuj ten artykuł z

Gdy ktoś dzwoni lub pisze z prośbą o darowiznę, nie wpłacaj w trakcie rozmowy. Zapisz nazwę organizacji, rozłącz się, sprawdź ją w oficjalnych rejestrach i, jeśli chcesz pomóc, przekaż pieniądze samodzielnie na rachunek podany na jej oficjalnej stronie.

Jak działają fałszywe zbiórki?

Policja w komunikacie z 19 listopada 2026 r. opisuje typowy schemat: dramatyczna historia chorego dziecka, ofiar tragedii lub zwierzęcia wymagającego leczenia, poruszające zdjęcia i presja czasu. Przestępcy podszywają się też pod znane organizacje charytatywne albo przejmują konta w mediach społecznościowych i publikują apel w imieniu znajomych. Pieniądze trafiają do oszustów, a nie do potrzebujących.

Policja podaje świeży przykład: po listopadowym zamachu w Krakowie pojawiły się fałszywe zbiórki dla poszkodowanych, a Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie apelowała o dokładne sprawdzanie organizatorów i numerów rachunków.

Przez telefon i SMS mechanizm jest taki sam, tylko presja większa, bo rozmówca oczekuje decyzji od razu.

Jak sprawdzić organizację?

  1. Poproś o pełną nazwę i numer KRS. Prawdziwa fundacja lub stowarzyszenie poda je bez wahania.
  2. Sprawdź status organizacji pożytku publicznego. Narodowy Instytut Wolności prowadzi wykaz organizacji uprawnionych do otrzymania 1,5% podatku. Wyszukiwarka pozwala szukać po numerze KRS, NIP lub nazwie.
  3. Wejdź na stronę organizacji samodzielnie, wpisując adres ręcznie lub przez wyszukiwarkę, i porównaj numer rachunku z tym, który podał rozmówca.
  4. Zadzwoń do organizacji pod numer z jej strony i zapytaj, czy prowadzi akcję telefoniczną.

Związek Banków Polskich i partnerzy kampanii, którą opisuje Policja, radzą: zanim wpłacisz, sprawdź organizatora, korzystaj wyłącznie ze znanych i zaufanych platform pomagania, zachowaj ostrożność wobec apeli wywołujących silne emocje i zweryfikuj informacje w kilku wiarygodnych źródłach.

Czy zbiórka musi być gdzieś zarejestrowana?

To zależy od formy. Ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych dotyczy zbierania ofiar w gotówce lub w naturze w miejscu publicznym, na przykład na ulicy. Taka zbiórka może się odbyć dopiero po zgłoszeniu i zamieszczeniu informacji na ogólnopolskim portalu zbiórek publicznych (art. 5), a osoby kwestujące muszą mieć identyfikatory z imieniem i nazwiskiem, nazwą i celem zbiórki, jej organizatorem oraz numerem (art. 8).

Prośba o przelew albo SMS nie jest zbieraniem gotówki w miejscu publicznym, więc tej ustawie nie podlega i w portalu zbiórek jej nie znajdziesz. Brak wpisu niczego wtedy nie dowodzi. Tym ważniejsze jest sprawdzenie samej organizacji.

A charytatywny SMS?

Charytatywny SMS to usługa o podwyższonej opłacie. Play wyjaśnia, że dzięki płatnym usługom można przekazać środki na akcję charytatywną, a operator jedynie pośredniczy w płatności. Zgodnie z Prawem komunikacji elektronicznej:

  • podmiot realizujący taką usługę zgłasza ją do Prezesa UKE, podając m.in. swoją nazwę i adres, numer, cenę oraz przedmiot usługi; „działalność charytatywna” jest jedną z kategorii (art. 346);
  • Prezes UKE prowadzi jawny rejestr numerów, a operator może uruchomić usługę tylko wtedy, gdy jest do niego wpisana (art. 345);
  • wraz z numerem trzeba podać cenę brutto i nazwę podmiotu realizującego usługę (art. 341).

Zanim wyślesz SMS, sprawdź więc numer w rejestrze i porównaj go z tym, który organizacja podaje na swojej stronie.

Jakie sygnały powinny mnie zatrzymać?

  • Rozmówca naciska, żeby wpłacić natychmiast, i nie chce, żebyś oddzwonił.
  • Prosi o kod BLIK, dane karty albo kod z SMS-a. CSIRT KNF wymienia kody BLIK i płatności kartą wśród sposobów, którymi oszuści wyprowadzają pieniądze.
  • Podaje rachunek osoby prywatnej zamiast rachunku organizacji.
  • Nie potrafi podać numeru KRS ani adresu strony.

Pamiętaj też, że telefon z ofertą handlową wymaga Twojej wcześniejszej zgody, o czym przypomina UOKiK. Jeśli „zbiórka” okazuje się sprzedażą, masz prawo zakończyć rozmowę i zażądać usunięcia numeru.

Wpłaciłem i mam wątpliwości. Co teraz?

  1. Od razu skontaktuj się z bankiem: przy szybkiej reakcji bywa możliwe zatrzymanie transakcji.
  2. Zachowaj numer telefonu, treść SMS-ów i potwierdzenie przelewu.
  3. Zgłoś sprawę na Policji.
  4. Fałszywy SMS z linkiem przekaż na bezpłatny numer 8080, a fałszywą stronę zgłoś przez incydent.cert.pl.

Numer, z którego proszono o darowiznę, możesz sprawdzić i zgłosić w NoCall.

To informacje ogólne, a nie porada prawna.

Z
Autor: Zespół NoCall
Redakcja NoCall
3 min czytania
#fałszywa zbiórka#darowizna przez telefon#SMS charytatywny#organizacja pożytku publicznego#zbiórki publiczne#Policja

Źródła i weryfikacja

Zweryfikowano:

Numeracja, narzędzia operatorów i procedury zgłaszania mogą się zmieniać. Wrażliwe działania zweryfikuj u oficjalnego organu wskazanego w linku.

Szczegóły scenariusza

Treść redakcyjna sprawdzona przez NoCall z praktycznymi instrukcjami na każdą podejrzaną sytuację.

Autor: Zespół NoCall3 min czytania

Otrzymałeś podejrzane połączenie?

Wyszukaj numer w NoCall, zanim udostępnisz dane, oddzwonisz lub klikniesz jakikolwiek link.

Wyszukaj numer telefonu lub nazwę firmy (PGE, Orange i Play...), aby sprawdzić, czy został zgłoszony jako spam.