تماس با صدای ضبطشده یا «ربات»: یعنی چه، قانونی است و چه کنم؟
بیشتر تماسهایی که با صدای ضبطشده کالا یا خدمتی را تبلیغ میکنند، از نظر مقررات رگولاتوری مجاز نیستند: کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در مرداد ۱۴۰۳ خدمات صوتی تبلیغاتی را ممنوع کرد. کلیدی نزنید، قطع کنید، شماره را مسدود کنید و از راه سامانهٔ ۱۹۵ یا اپراتور شکایت کنید.
خلاصه این مقاله با
تماسی که با صدای ضبطشده یا یک «ربات» شروع میشود و کالا یا خدمتی را تبلیغ میکند، معمولاً یک تماس تبلیغاتی خودکار است و طبق مقررات رگولاتوری نباید به شما برسد: کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در ۲۸ مرداد ۱۴۰۳ ارائهٔ خدمات صوتی تبلیغاتی را ممنوع کرد. کاری که باید بکنید ساده است: هیچ کلیدی نزنید، تماس را قطع کنید، شماره را مسدود کنید و شکایت ثبت کنید.
این تماسها از کجا میآیند؟
خبرگزاری مهر در گزارشی در ۱۹ مهر ۱۴۰۵ نوشته است که همزمان با موج پیامکهای تبلیغاتی، تماسهای تبلیغاتی نیز نسبت به گذشته افزایش یافته و «تماسهای صوتی ضبطشده یا تماسهایی با هدف معرفی کالا و خدمات» بخشی از این مزاحمتها هستند. در همان گزارش آمده که گاهی یک کاربر در روز تا ۲۰ پیامک و «بعضاً چند تماس» تبلیغاتی دریافت میکند.
یکی از دلایل رسیدن این تماسها و پیامکها، دستبهدست شدن اطلاعات کاربران است: در جلسهٔ ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ با حضور مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات، «دسترسی و مبادلهٔ دادههای کاربران» یکی از چالشهای اصلی این صنعت عنوان شد (خبرآنلاین).
قانون دربارهٔ تماس تبلیغاتی ضبطشده چه میگوید؟
طبق گزارش مهر، کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در ۲۸ مرداد ۱۴۰۳ مقررات «ارائهٔ خدمات محتوای صوتی ارزشافزودهٔ تبلیغاتی» را تصویب کرد که بر اساس آن:
- ارائهٔ خدمات صوتی تبلیغاتی ممنوع است؛
- اپراتورها مکلف شدند سامانهٔ تشخیص تماسهای تبلیغاتی مزاحم و ناخواسته را راه بیندازند و جلوی ورود این تماسها به شبکه را بگیرند.
برای پیامک هم مقررات جدایی وجود دارد: بر اساس مصوبهٔ ۳-۲۷۰ کمیسیون، ارسال پیامک انبوه تبلیغاتی و اطلاعرسانی بدون اجازهٔ قبلی مشترک ممنوع است. با این حال همان گزارش تأکید میکند که مشکل اصلی «فاصلهٔ میان مقررات و اجرای مؤثر آنها»ست؛ یعنی ممنوع بودن، به معنای نرسیدن این تماسها نیست.
وقتی چنین تماسی گرفتم چه کنم؟
- به دستورهای صدای ضبطشده عمل نکنید. اگر صدای ضبطشده گفت برای «لغو» یا «اطلاعات بیشتر» کلیدی بزنید، فقط قطع کنید. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) بهعنوان یک نمونهٔ خارجی هشدار میدهد که کلاهبرداران از همین ترفند برای شناسایی قربانیان احتمالی استفاده میکنند (FCC).
- تماس را قطع کنید و اگر بعد از صدای ضبطشده یک نفر پشت خط آمد، هیچ اطلاعات شخصی، بانکی یا کد پیامکی به او ندهید.
- شماره را مسدود کنید:
- در آیفون از فهرست تماسهای اخیر روی شماره بزنید و Block Caller را انتخاب کنید (اپل). در تنظیمات تلفن، گزینهٔ Screen Unknown Callers میتواند تماس شمارههای ذخیرهنشده را بیصدا کند یا قبل از زنگ خوردن دلیل تماس را بپرسد (اپل).
- در اندرویدهایی که برنامهٔ Phone گوگل دارند، با روشن کردن «Filter spam calls» تماسهای اسپم فیلتر میشوند و برایشان اعلان تماس از دست رفته نمیگیرید و میتوانید هر شماره را اسپم علامت بزنید تا دیگر تماس نگیرد (گوگل).
- شکایت ثبت کنید. به گفتهٔ مهر، سامانهٔ ۱۹۵ رگولاتوری برای ثبت شکایت کاربران در نظر گرفته شده است. شماره، تاریخ و ساعت تماس را یادداشت کنید تا شکایتتان قابل پیگیری باشد.
- اگر تماسها ادامه داشت، از راه اپراتور پیگیری کنید. همراه اول پیگیری مزاحمت تلفنی را با ارائهٔ اصل کارت شناسایی معتبر و تکمیل فرم انجام میدهد؛ در تهران در مراکز تلفن ثابت و در سایر استانها در ادارات مشترکین (همراه اول). ایرانسل هم شکایت از مزاحمتهای تلفنی را در نمایندگیهای حقوقی خود و با ثبت امضا و اثر انگشت روی فرم میپذیرد (ایرانسل).
- شماره را در NoCall جستوجو یا گزارش کنید تا دیگران پیش از جواب دادن بدانند پشت آن چیست.
اگر صدای ضبطشده خودش را بانک، دادگاه یا اپراتور معرفی کرد چه؟
با آن مثل هر تماس ناشناس دیگری رفتار کنید: قطع کنید و خودتان با شمارهٔ رسمی آن نهاد که از سایت یا کارت بانکیتان برداشتهاید تماس بگیرید. هرگز در جواب یک تماس خودکار، شمارهٔ کارت، رمز یا کد پیامکی وارد نکنید. اگر اطلاعاتی دادهاید یا از حسابتان برداشت شده، با بانک تماس بگیرید و به مرکز فوریتهای سایبری پلیس فتا با شمارهٔ 096380 گزارش دهید (ایمنا).
پرسشهای کوتاه
لغو پیامک تبلیغاتی، تماسهای ضبطشده را هم قطع میکند؟ کدهای لغوی که اپراتورها اعلام کردهاند (مثلاً ارسال «1» به 8999 در همراه اول یا «2» به 5005 در ایرانسل) برای پیامک تبلیغاتی است (خبرآنلاین). برای تماسها، مسدود کردن شماره در گوشی و شکایت به ۱۹۵ و اپراتور راههای در دسترس شماست.
چرا با وجود ممنوعیت هنوز چنین تماسهایی میگیرم؟ خود گزارش مهر میگوید با وجود این مقررات، شکایتها دوباره بالا رفته و اجرای مقررات مؤثر نبوده است. همین است که ثبت شکایت با جزئیات دقیق اهمیت دارد.
این متن اطلاعات عمومی است و مشاورهٔ حقوقی به شمار نمیآید.
منابع و بازبینی
بازبینیشده:
- خبرگزاری مهر – پیامکهای تبلیغاتی اوج گرفتند؛ مصوبات بیاثر و مزاحمتها بیپایان (۱۹ مهر ۱۴۰۵)
- خبرآنلاین – مرکز ملی فضای مجازی سرشمارهها را احراز هویت میکند (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- همراه اول – پیگیری مزاحم تلفنی
- ایرانسل – نحوه شکایت از مزاحمتها و کلاهبرداریهای تلفنی و پیامکی
- Apple Support – Manage unknown callers on iPhone
- Apple Support – Block phone numbers, contacts, and emails on your iPhone or iPad
- Google Phone app Help – Use caller ID & spam protection
- خبرآنلاین – دریافت کدام پیامکها پولی است؟ (۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵)
- FCC (U.S.) – Caller ID Spoofing (نسخهٔ بایگانیشده، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵)
- ایمنا – رئیس پلیس فتا هشدار داد؛ مراقب پیامکهای جعلی خوداظهاری کالابرگ باشید (۲۲ مهر ۱۴۰۵)
شمارهگذاری، ابزارهای اپراتورها و روشهای گزارشدهی ممکن است تغییر کنند. مراحل حساس را با مرجع رسمیِ پیوندشده بررسی کنید.
جزئیات مقاله
محتوای تحریریه بازبینیشده توسط NoCall با زمینه کاربردی برای تشخیص تماسها و پیامهای مشکوک.
تماس مشکوکی دریافت کردید؟
پیش از بهاشتراکگذاری اطلاعات، تماس مجدد یا کلیک روی هر پیوندی، شماره را در NoCall جستجو کنید.
یک شماره تلفن یا نام یک شرکت (ایبردرولا، Hamrah-e Aval (MCI) و Irancell (MTN Irancell)...) را جستجو کنید تا ببینید آیا بهعنوان هرزتماس گزارش شده است یا خیر.
به بررسی ادامه دهید
ببینید چه کسی از این پیششمارهها و فهرستهای گزارششده توسط جامعه تماس میگیرد.

