Dzwonią do mnie z ankietą telefoniczną: prawdziwe badanie czy pretekst?
Prawdziwy ankieter przedstawia firmę, niczego nie sprzedaje i nie prosi o PESEL, dane karty ani kody. Ankietera GUS sprawdzisz w oficjalnej wyszukiwarce, a agencję badawczą na liście firm z certyfikatem PKJPA. Udział jest Twoją decyzją.
Podsumuj ten artykuł z
Telefon z ankietą może być prawdziwym badaniem opinii albo pretekstem do sprzedaży lub zebrania danych. Prawdziwy ankieter mówi, jaką firmę reprezentuje, niczego nie oferuje i nie pyta o PESEL, numer karty ani kody z SMS-ów. Jeśli „ankieta” kończy się ofertą albo prośbą o takie dane, zakończ rozmowę.
Kto prowadzi w Polsce prawdziwe badania przez telefon?
- Statystyka publiczna. Główny Urząd Statystyczny realizuje badania ankietowe przez ankieterów, którzy są pracownikami urzędów statystycznych w poszczególnych województwach.
- Agencje badania rynku i opinii. Wywiady telefoniczne prowadzone przez ankietera z centrum telefonicznego nazywa się w branży CATI. PKJPA, czyli Program Kontroli Jakości Pracy Ankieterów, obejmuje je jako jedną z 8 audytowanych dziedzin.
Jak sprawdzić ankietera GUS?
GUS udostępnia stronę „Sprawdź tożsamość ankietera”. Wystarczy wpisać jedną z trzech informacji:
- imię i nazwisko ankietera (oba),
- numer legitymacji ankieterskiej w formacie Sxx/xxxx lub Uxx/xxxx,
- numer telefonu ankietera.
Każdy ankieter statystyczny ma legitymację służbową i upoważnienie do prowadzenia badań. Jeśli wyszukiwarka nie rozwiewa wątpliwości, GUS odsyła do infolinii statystycznej albo do właściwego urzędu statystycznego. Poproś więc rozmówcę o imię, nazwisko i numer legitymacji, rozłącz się i sprawdź go przed udzieleniem odpowiedzi.
Jak sprawdzić agencję badawczą?
Zapytaj o pełną nazwę firmy i temat badania, a potem poszukaj jej samodzielnie.
- PKJPA podaje, że w Polsce działa kilkaset podmiotów badających rynek i opinię, ale tylko niewiele ponad 30 agencji ma certyfikat programu. Lista certyfikowanych firm jest na jego stronie, a przestrzeganie zasad co roku kontrolują niezależni audytorzy.
- OFBOR, Organizacja Firm Badania Opinii i Rynku, to organizacja branżowa, która tworzy standardy jakości i sprawdza ich przestrzeganie. Na swojej stronie podaje listę agencji członkowskich: jest ich 21.
Brak firmy na tych listach nie dowodzi oszustwa, ale jej obecność ułatwia weryfikację. Jeśli rozmówca nie chce podać nazwy firmy, to wystarczający powód, żeby zakończyć rozmowę.
Kiedy ankieta jest tylko pretekstem?
- Po kilku pytaniach pada oferta. „Krótka ankieta o zdrowiu” przechodzi w zaproszenie na pokaz albo propozycję umowy. To już marketing, a art. 398 Prawa komunikacji elektronicznej zakazuje używania telefonów do przesyłania informacji handlowej bez Twojej wcześniejszej zgody.
- Rozmówca twierdzi, że numer został wylosowany. UOKiK rozstrzyga ten przypadek: telefon z propozycją udziału w pokazie lub zawarcia umowy jest niedopuszczalny bez uprzedniej zgody konsumenta, nawet gdy konsultant mówi, że numer wybrano losowo.
- Pytania dotyczą danych, a nie opinii. PESEL, numer dowodu, numer konta, wysokość oszczędności, dane karty, kody SMS. CSIRT KNF ostrzega, że oszuści wyłudzają przez telefon wrażliwe dane, a nawet nagrywają fragmenty rozmowy, by później użyć ich do weryfikacji głosowej w banku.
- Obiecana nagroda wymaga opłaty albo podania danych do „przelewu”.
Czy muszę odpowiadać?
Rozmowę z ankieterem agencji badawczej możesz przerwać w dowolnym momencie i poprosić, żeby na ten numer więcej nie dzwoniono. Jeśli dzwoni ankieter statystyki publicznej, najpierw potwierdź jego tożsamość, a o zasady udziału w konkretnym badaniu zapytaj w urzędzie statystycznym.
Co zrobić, jeśli „ankieta” okazała się sprzedażą?
- Powiedz, że nie wyrażasz zgody na kontakt marketingowy, i poproś o usunięcie numeru.
- Jeśli firma ma Twoje dane, wnieś sprzeciw. UODO wyjaśnia, że po sprzeciwie danych nie wolno już wykorzystywać do celów marketingowych.
- Jeśli w rozmowie na coś się zgodziłeś, pamiętaj, że według UOKiK umowa proponowana przez telefon jest skutecznie zawarta dopiero po potwierdzeniu jej treści na papierze lub innym trwałym nośniku i potwierdzeniu przez Ciebie woli jej zawarcia w takiej formie.
- Jeśli podałeś dane bankowe lub kody, od razu zadzwoń do banku i zgłoś sprawę na Policji.
Numer, z którego dzwoni „ankieter”, możesz sprawdzić w NoCall i zobaczyć, jak opisali go inni.
To informacje ogólne, a nie porada prawna.
Źródła i weryfikacja
Zweryfikowano:
- GUS Badania ankietowe – Sprawdź tożsamość ankietera
- PKJPA – Program Kontroli Jakości Pracy Ankieterów: certyfikat jakości
- PKJPA – Wiarygodny standard: typy audytowanych badań
- OFBOR – Organizacja Firm Badania Opinii i Rynku
- Sejm RP (ELI) – Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (Dz.U. 2024 poz. 1221)
- UOKiK Prawa konsumenta – Pytania i odpowiedzi: telemarketing
- UODO – Jeśli wniesiesz sprzeciw, marketing nie może być prowadzony
- CSIRT KNF – Voice phishing: pełny schemat oszustwa
Numeracja, narzędzia operatorów i procedury zgłaszania mogą się zmieniać. Wrażliwe działania zweryfikuj u oficjalnego organu wskazanego w linku.
Szczegóły scenariusza
Treść redakcyjna sprawdzona przez NoCall z praktycznymi instrukcjami na każdą podejrzaną sytuację.
Otrzymałeś podejrzane połączenie?
Wyszukaj numer w NoCall, zanim udostępnisz dane, oddzwonisz lub klikniesz jakikolwiek link.
Wyszukaj numer telefonu lub nazwę firmy (PGE, Orange i Play...), aby sprawdzić, czy został zgłoszony jako spam.
Badaj dalej
Sprawdź, kto dzwoni z tych zgłoszonych przez społeczność prefiksów i katalogów.

