Dzwoni do mnie nagranie lub automat: kiedy to legalne i co robić?
Automatyczne systemy wywołujące wolno w Polsce wykorzystywać do marketingu tylko za Twoją wcześniejszą zgodą. Nie wciskaj żadnego klawisza, nie oddzwaniaj na podany numer, rozłącz się i zablokuj numer.
Podsumuj ten artykuł z
Gdy po odebraniu słyszysz nagrany głos zamiast człowieka, rozłącz się, nie wciskając żadnego klawisza i nie oddzwaniając na podany numer. Automatyczne systemy wywołujące można w Polsce wykorzystywać do przesyłania ofert tylko wtedy, gdy wcześniej wyraziłeś na to zgodę.
Kiedy połączenie z automatu jest legalne?
Art. 398 Prawa komunikacji elektronicznej zakazuje używania automatycznych systemów wywołujących oraz telefonów do przesyłania informacji handlowej, w tym marketingu bezpośredniego, chyba że abonent lub użytkownik końcowy uprzednio się na to zgodził. Takie działanie nie może też odbywać się na Twój koszt, a jego prowadzenie bez zgody ustawa uznaje za czyn nieuczciwej konkurencji.
Zakaz dotyczy informacji handlowej. Automatyczny komunikat, który niczego nie sprzedaje, na przykład przypomnienie od firmy, z której usług korzystasz, nie jest tym przepisem objęty. Granica jest prosta: jeśli nagranie coś oferuje, a Ty nie dawałeś zgody, dzwoniący łamie prawo.
UOKiK dodaje, że zgody nie można domniemywać z oświadczenia o innej treści i że można ją w każdej chwili wycofać, w sposób prosty i wolny od opłat.
Czy to może być oszustwo?
Tak. Policja opisała przypadek z kwietnia 2020 r.: mieszkanka Zielonej Góry odebrała telefon z automatycznym komunikatem „Jeżeli chcesz sobie zrobić test na koronawirusa, wciśnij 1”. Policjanci ostrzegli, że po wciśnięciu klawisza połączenie prawdopodobnie zostałoby przekierowane na numer płatny i naliczono by wysokie koszty.
Schemat się powtarza niezależnie od pretekstu: nagranie ma skłonić do wciśnięcia klawisza, oddzwonienia albo rozmowy z „konsultantem”, który poprosi o dane lub pieniądze. Numer na wyświetlaczu niczego nie dowodzi. Ministerstwo Cyfryzacji przypomina, że przestępcy podszywają się pod znane numery, a całkowite wyeliminowanie fałszywych połączeń jest niemożliwe.
Co zrobić krok po kroku?
- Rozłącz się. Nie wciskaj „1”, „9” ani żadnego innego klawisza, także tego „aby wypisać się z listy”.
- Nie oddzwaniaj na numer podany w nagraniu.
- Zablokuj numer w telefonie i zapisz datę, godzinę oraz treść komunikatu.
- Jeśli wiesz, jaka firma stoi za połączeniem, wycofaj zgodę i wnieś sprzeciw. UODO wyjaśnia, że po sprzeciwie Twoich danych nie wolno już wykorzystywać do celów marketingowych.
- Jeśli nagranie podszywa się pod bank, urząd lub operatora albo żąda pieniędzy, potraktuj je jak próbę oszustwa i zgłoś na Policji.
Gdzie złożyć skargę na marketing z automatu?
Sprawami niechcianych komunikatów marketingowych zajmuje się Prezes UKE: zgodnie z art. 446 Prawa komunikacji elektronicznej za brak wymaganej zgody nakłada karę pieniężną do 3% przychodu ukaranego podmiotu z poprzedniego roku albo do 1 000 000 zł, przy czym stosuje się kwotę wyższą. W jednej z wcześniejszych decyzji, wydanej jeszcze na podstawie poprzedniej ustawy, UKE nałożył na Orange Polska kary w łącznej wysokości 9,1 mln zł za wysłanie ponad 3,8 mln marketingowych SMS-ów z użyciem automatycznych systemów wywołujących bez wykazania zgód klientów. Postępowanie zaczęło się od skargi jednego klienta. Pytania możesz kierować do Centrum Informacji Konsumenckiej UKE, tel. 22 330 40 00.
Jak ograniczyć ryzyko kosztów?
Jeśli obawiasz się przekierowania na płatny numer, ustaw u operatora próg kwotowy dla usług o podwyższonej opłacie. Ustawa przewiduje progi 0, 35, 100 i 200 zł, a gdy żadnego nie wybierzesz, obowiązuje 35 zł na okres rozliczeniowy. Próg 0 zł oznacza pełną blokadę. Operator musi też na żądanie bezpłatnie zablokować połączenia na takie numery i z takich numerów (art. 342 i 343). W Play limit ustawia się na przykład kodami USSD.
Numer, z którego dzwonił automat, możesz sprawdzić i zgłosić w NoCall.
To informacje ogólne, a nie porada prawna.
Źródła i weryfikacja
Zweryfikowano:
- Sejm RP (ELI) – Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (Dz.U. 2024 poz. 1221)
- Policja – Uwaga na telefonicznych oszustów! (nagrany komunikat „wciśnij 1”)
- UKE – Prezes UKE nałożył kary na Orange Polska za wysyłanie SMS-ów marketingowych bez zgód klientów
- UOKiK Prawa konsumenta – Pytania i odpowiedzi: telemarketing
- UODO – Jeśli wniesiesz sprzeciw, marketing nie może być prowadzony
- Ministerstwo Cyfryzacji – Nowe przepisy zwalczające fałszywe połączenia już obowiązują
- UKE Centrum Informacji Konsumenckiej – Kontakt
- Play – Numery premium: limity i blokady
Numeracja, narzędzia operatorów i procedury zgłaszania mogą się zmieniać. Wrażliwe działania zweryfikuj u oficjalnego organu wskazanego w linku.
Szczegóły scenariusza
Treść redakcyjna sprawdzona przez NoCall z praktycznymi instrukcjami na każdą podejrzaną sytuację.
Otrzymałeś podejrzane połączenie?
Wyszukaj numer w NoCall, zanim udostępnisz dane, oddzwonisz lub klikniesz jakikolwiek link.
Wyszukaj numer telefonu lub nazwę firmy (PGE, Orange i Play...), aby sprawdzić, czy został zgłoszony jako spam.
Badaj dalej
Sprawdź, kto dzwoni z tych zgłoszonych przez społeczność prefiksów i katalogów.

